Birusak (I)

Josu Lopez Gazpio / 2020-04-01 / 590 hitz

Egunotan sarritan entzuten dugu birus hitza. SARS-CoV-2 birusaren ondorioz pairatzen ari garen egoera larri honetan, konturatzen ari gara gauza ñimiño batek zenbat kalte egin dezakeen. Birusaren aurkako borrokaz hitz egiten da, birusa hiltzeaz, baina, hori posible al da? Ba al dakigu zer den birus bat? Saia gaitezen argitzen ikuspegi orokorretik. Jarraian datorrena ez da koronabirus berriari buruz bakarrik, baizik eta, orokorrean birusei buruz. Jar dezagun argi pixka bat iluna eta arrotza izan daitekeen gai honetan.

Continue reading

Hau da koronabirusak zure gorputza erasotzen duenean gertatzen dena

Jaione Dagdrommer / 2020-03-24 / 492 hitz

Momentu honetan munduan COVID-19aren 250.000 kasu positibo daude eta 10.000 hildako eragin ditu. Albisteek egunero informatzen gaituzte koronabirusak ekonomian, gizarteetan eta osasun sisteman duen eragin kaltegarria. Baina, maila mikroskopioan, birusak berak zer eragin dauka gure gorputzean?

Continue reading

Kozinatzeak egin gintuen gizaki

Juan Ignacio Pèrez Iglesias / 2020-02-10 / 512 hitz

Duela hamarkada bat giza eboluzioari buruzko liburu bat argitaratu zen, eta arrakasta itzela bildu zuen. Ordutik hona, itzal gero eta handiagokoa bihurtu da, behinik behin profesionalak izan gabe, giza espeziearen bilakaeran interesa dutenen artean. Liburua Catching Fire: How Cooking Made Us Human da (espainieraz, En llamas: Cómo la cocina nos hizo humanos).

Continue reading

Dorothea Bate (1878-1951): Iragana aztarrikatu zuen esploratzaile ausarta

Uxue Razkin / 2020-01-31 / 763 hitz

Txikitan, Dorothea Batek begiz jota zituen landare eta animaliak. Irudi haiek haren memorian tinko gelditzen ziren, ondoren, papereratzeko; harentzat, aldez aurretik jakinarazitako sekretuak gorpuztea bezalakoa zen hori. Ziur, Carmarthen (Gales) jaiotzeak –herrialdeko herririk zaharrena eta nornahik postal batean jasota izan nahiko lukeena– naturaren azterketa erraztu zion, inguruan zuen oro ulertzearren.

Continue reading

Kimikan ez galtzeko mapa

Zihara Jainaga Larrinaga / 2020-01-31 / 786 hitz

Taula periodikoaren nazioarteko urtea ospatu da 2019an. Hain zuzen, 150 urte igaro dira elementu kimikoak batzen dituen antolaketaren lehen eredu modernoa sortu zutenetik. Ordutik, zientziaren ikur ezagunenetako bat bilakatu da. Hainbat zientzialariren lan kolektibo batetik abiatu zen.

Continue reading

Janari gehiegi botatzen dugu zaborrera

Gazteberri / 2019-11-27 / 760 hitz

Urtero, 1.300 milioi tona inguru janari xahutzen dugu. Alferrik galdutako janari horrek guztiak ondorio sozialak, ekonomikoak eta klimatikoak ditu. Herrialde industrialetako familiak dira janari gehien xahutzen dituztenak.

Continue reading