Gurpil bikoitza (2020)

Azalpena

Taldeko kide guztiak gelan zutik daudela, pertsona-kopuru bereko bi biribil egingo ditugu. Biribil bat kanpoan geldituko da, eta horren barruan bestea. Musika jarriko dugu eta denak ibiltzen hasiko dira, biribil bakoitza norabide batean. Une jakin batean musika isilduko dugu eta une horretan taldekide guztiak geldituko dira. Kopuru bereko taldeak direnez, taldekide bakoitzari pertsona bat egokituko zaio parean, lehenago batek eta gero besteak, elkarri honakoa kontatuko diote:

Euskararekin lotuta norberak izandako anekdota, bizipen edo gertakizunen bat.

Bakoitza bere lekuan eserita, entzundako gertakizuna azalduko dio talde osoari. Talde osoak, adostasunez, esan beharko du ea anekdota edo bizipen positiboa edo negatiboa den. Horren arabera puntuak metatuko dira:

Jarraitu irakurtzen

Norberaren hizkuntza historia (2020)

Azalpena

Lau gazteri hiruna galdera egin zaizkie bakoitzaren historia linguistikoa ezagutzeko. Kontatutakoa aldatzen da norberaren familiaren eta bizitokiaren arabera, esaterako. Haiek esandakoa irakurri eta gero egin zure historia linguistikoa, hau da, zeuk erantzun hiru galdera hauek (5-10 lerro):

  • Etxean euskaraz hitz egiten zenuen eskolan hasi aurretik edo eskolan ikasi duzu euskara? Eta lagunekin nola egiten duzu?
  • Zein da zure lehenengo oroitzapena hizkuntzarekin/ euskararekin lotua? Kanta bat, ipuin bat edo beste zerbait?
  • Ba al duzu bitxikeriaren bat kontatzeko horren inguruan?
Iruñeko gaztea:
“Nire lehenengo oroitzapena da nire amak “Isil Isilik dago” kanta abesten zidala. Horrela lasaitzen ninduen negarrez hasten nintzenean.
Ikastolan hasitakoan nire lagun gehienek gaztelaniaz bakarrik hitz egiten zutela konturatu nintzen. Baina, gero euskara ikasi zuten;  batzuetan euskaraz eta beste batzuetan erdaraz egiten genuen gure artean.
Orain etxean eta institutuan egiten dut euskaraz. Eta lagunekin –eta ez dakit zergatik, zer denak euskaldunak gara– eta aitona-amonekin erdaraz aritzen naiz. Unibertsitatean karrera euskaraz egitea gustatuko litzaidake.”
Arangurengo gaztea:
“3 urterekin eskolan hasitakoan klasean sartu eta hor zegoen maistrak oso arraro hitz egiten zuen. Etxera joandakoan amari esan nion maistra horrek ez zekiela hitz egiten. Dena keinuz eta mugimenduekin azaltzen zuela eta ez niola ezer ere ulertzen, eta ez nuela eskolara joan nahi. Laster konturatu nintzen euskaraz ari zela, eta gero eta gehiago ulertzen niola eta oso ongi pasatzen nuela nire lagunak ere nirekin batera euskara ikasten ari zirelako.
Nire amonak ere hitz egiten zuen eta batzuetan kanturen bat edo hitz goxoren bat ere esaten zidan.
Etxean gaztelaniaz hitz egiten dut, baino Musika Eskolan klaseak euskaraz ematen dizkigute. Lagunekin erdaraz egiten dut, baina euskara ere gustukoa dut. “
Arizkungo gaztea:
“Nere amatxi ta aitetxin artian eskuaraz aitzen ziren, ta herrien ere, feritan ta hola batzutan eskuaraz aitzen zen.
Etxian ere eskuaraz in izen dugu gehienbat, baina gero karrikarat atra ta erderaz iten ginuen. Pediatrak ere etzekin eskuaraz.
Gurasoek erraten zataten eskuara jakitea ongi zela, baina arras inportantia dela erderaz ongi solastia, ze Iruñerat gatekuan, ongi iten ez bauzu irri iten datzute.”
Arbizuko gaztea:
“Gui herriyen, itxen beti euskias hitz ein duu. Itxen euskaldunek gaala aipetzen da ta kalien denok euskias etten duu. Kanpoti etorritakoek, Altsasuti o Iruñeti, hoiek bakarrik etten dubie erdias.
Gu oso pozik gaude laun tartien euskias etten, hitzek sortzen, txistiek ta pasadizoek kontatzen. Ikusten duzubien bezela gui hizkera de bakau. Askotan eztakiu ongi ai gan, ze gurasoek esaten diu hoi ez tela hola esaten ta holako kontubek, beya guk hola ongi pasatzen du.”

Bakoitzak berea idatzi eta gero, hau da hiru galderak erantzun eta gero, taldeka jarri (4-5naka) eta elkarri kontatu zuen historia linguistikoaren ezaugarririk nabarmenenak. Zuen artean ikusitako alderik handienak edo iruditu zaizkizuen ideiarik azpimarragarrienak apuntatu, gero gelakide guztiei kontatzeko.

Bukatzeko, ezagutzen duzue kantari, aktore edo pertsona ezagun baten historia linguistikoa?

Bestelako historia linguistikoak:

  • Edu Zelaieta idazleak ARMIARMAn argitaratutakoa: Autobiografia
  • Ahotsak audioak:Tolosako testigantza (euskararen galerari buruzkoa)
  • Etxeko bidean, Xamar (testua aukeratu)

Prestaketa

Testuen idatzizko kopiak banatu edo ozenki irakurri talde osoari. Galderak idatziz banatu edo ikusgai jarri, norberak bere historia linguistikoa idazten duen bitartean.
Saioa osatzeko, “bestelako historia linguistikoak” ataleko baten bat aukeratu eta ikasleei erakutsi.

Oharrak

  • Saioaren helburua da ikasleak ohartzea hiztun bakoitzak baduela bere hizkuntza historia, askotako egoerak daudela eta merezi duela besteen historiak entzutea eta ulertzen saiatzea.
    Beraz, ikasleek beraiek egin behar dute hausnarketa, irakasleak bideratu gabe. Irakasleak aurrera egiten lagundu dezake baina emaitza baldintzatu gabe.
  • Ikasleek Edu Zelaietaren testua gustura jaso badute, Iruñerriko Institutuetan interesgarria izan daiteke beste poema hau ere irakurtzea: Villavesan

DBH-ko ikasleen hizkuntza atxikimendua hobetzeko ikerketa eta esku hartzea

Aspaldi ez dugu ezer idatzi Blog honetan eta zergatia azaltzearekin batera, geldialdi honek ekarri duena partekatu nahi dugu zuekin. Denbora honetan guztian, ez gara geldirik egon, beste lan mota bat egiten baizik, alegia, gai honek duen mamiaren zati txiki bat bada ere ikertzen. Lan ildo honek guretako lehentasunezkoa izaten jarraitzen du eta hurrengo urratsak emate aldera oinarri sendoagoen bila jo dugu zuentzako geldialdia izan den honetan. Horregatik ikerketa burutzeko aukera izan dugun momentuan ekin diogu horri. Ez da lan makala izan, eta gure indarrak eta baliabideak mugatuak direnez, lehentasuna ikerketari eman diogu.

Dakizuenez, urte batzuk pasatu dira MSB bloga sortu genuenetik, ikasgeletan hizkuntzarekiko motibazioa lantzeko beharra ikusi genuelako. Gaur egun ere behar hori hortxe dago. Blogean jasotako jarduerak han-hemenka gelaratu eta gero, irakasleen aldetik jaso dugun erantzuna ona izan da ikasleengan sortutako gogoetei begira. Bide horretan sakondu nahi izan dugu planteamendua egokia zen ala ez jakiteko. Batetik, hizkuntzarekiko ikasleen bizipenak, sentimenduak eta emozioak ezagutzeko beharra genuen; eta, bestetik, bizipen eta sentimendu horiek hobetzeko bidean zein esku hartze egin zitekeen aztertu nahi genuen.

“DBHko ikasleen hizkuntza atxikimendua hobetzeko ikerketa eta esku-hartzea”   lankidetzaren emaitza da. Alde guztiak ezinbestekoak izan dira ikerketa burutzeko: batetik, EIBZ, NUP eta Berriozarko Udala; bestetik, euskarazko eredua duten Nafarroako Bigarren Hezkuntzako zenbait ikastetxeen adostasuna; hirugarrenik, ikastetxe horietako irakasleen ezinbesteko laguntza eta prestutasuna; eta azkenik, ikasleena, haiek izan baitira ikertzeko materiala eman digutenak.

Urrats hau bukatu ondoren, hurrengoari begira jada jarri gara eta gure asmoa DBHrako geletan atxikimendua lantzeko programazioaren zirriborroa osatzen hastea da.

Zure hizkuntza zure erabakia: balorazioa

ZURE HIZKUNTZA, ZURE ERABAKIA

Ikasleen interesa eta parte hartzeaIkasleek egitekoa ulertu dute baina puntuak nola kudeatzen ziren ulertzea kosta egin zaie. Ikasleak oso gustura ibili dira jolasean eta izugarri parte hartu dute. Oso giro ona sortu da jolasten zuten bitartean.

Ikasleen hausnarketa:  Zenbait frogatan lotsatuta ibili dira baina nola edo hala azaltzen edo egiten lortu dute, zenbaitetan ikaskideen laguntzaz. Hausnarketa baino ikasleek oso ongi pasatu dutela nabarmenduko nuke

Irakaslearen sentsazioa: Gelaratu ondoren, puntuena aldatuko nuke ikasleei hori ulertzea kosta egin zaielako. Batez ere, oso ongi pasa dutela eta euskara aitzaki izanda haiek ongi pasatzea oso positiboa dela pentsatzen dut.

Maitane Suarez, LHko 5. maila (15 ikasle), Remontibal IP, Lizarra

Ibilaldi linguistikoa herrian

Jarduera.  Burutu dugun jarduera ez dago blogean eta labur esanda hauxe izan da: ikasleekin herritik buelta bat ematera irten, eta kalean, dendetan eta herriko beste txoko batzuetan dauden kartelak behatu ditugu, euskaraz jartzen duena atertzeko. Ondoren, herrian euskarak bizi duen egoera aztertu dugu eta, azkenik, gelan herriko  ospakizun edo jarduera baterako euskarazko kartela  egin eta herrian barna jarri dugu.

Ikasleen interesa eta parte hartzea: Parte hartzea eta interesa oso handiak izan dira. Ikasleak oso motibatuak egon dira ariketa honekin.

Ikasleen hausnarketa: Haien herrian ez zegoela ia-ia euskaraz idatzitako kartelik eta euskaraz dakien jendea, ordea, badagoela. Horregatik euskarazko kartelak egiteko beharra ikusi dute, euskaraz dakien jendeak hizkuntza horretan ere horiek irakurri ahal izateko.

Irakaslearen sentsatzioa: Oso ona. Euskararekiko eta jarduerarekiko motibazioa izugarria izan da eta nire ustez hemendik aurrera kalean ikusten dituzten euskarazko
kartelak positiboki baloratuko dituztela, haiek ere horren zati sentiaraziz. Ez nuke ezer ere ez aldatuko. Den-dena ondo irten da, nik espero baino askoz hobeto.

Ander Lopez, LHko 4. mailatik 6. mailara (10 ikasle), A eredua,San Fausto IP, Antzin

Hizkuntzekiko jarrerak

Irakasleentzako argibideak:

Ikasleei ondoko galdetegia bakarka erantzuteko eskatuko zaie. Garrantzitsua da ikasleek zintzotasunez erantzutea eta irakasleak inolako pistarik ez ematea balizko erantzunen gainean, edo galdetegiko erantzunak kontatzeko moduari dagokionez. Galdetegia bete ondoren, ikasle bakoitzak berea puntuatuko du, irakasleak emango dituen jarraibide hauen arabera:

Jarreren galdetegia puntuatzeko jarraibideak:

1.- 1., 2., 4., 10., 12., 13., 14., 15., 18., eta 19. galderei emandako erantzunak positibotzat hartuko dira. Erantzun positibo bakoitzaren alboan (1., 2., 4., 10., 12., 13., 14., 15., 18., eta 19. galderakoak),  1etik 5era lortutako balioak  jasoko dira, kanpoko ertzean, (+) gehi markarekin. Balore horiek batuko dira eta ateratako zifra orrialdearen bukaeran idatziko da (+ zeinuarekin)

2 .- 3., 5., 6., 7., 8., 9., 11., 16., 17., eta 20. galderei emandako erantzunak negatibotzat hartuko dira. Erantzun negatibo bakoitzaren alboan (3., 5., 6., 7., 8., 9., 11., 16., 17., eta 20. galderakoak),  1etik 5era lortutako balioak jasoko dira, kanpoko ertzean, erantzun bakoitzaren ondoan, (-) minus markarekin. Balore horiek batuko dira eta ateratako zifra orrialdearen bukaeran idatziko da (- zeinuarekin).  Ateratako zifra orrialdearen bukaeran idatziko da (- zeinuarekin), balore positiboen zifraren azpian.

3 .- Azkenik, galdetegiaren puntuazioa honela kalkulatuko da: balio positiboaren zifra (+) ken negatiboarena (-). Horixe izanen da galdetegian lortutako puntuazioa.

Zifra hori orriaren goialdean idatziko da, eskuin aldean (biribil bat jarriko zaio).

Ikasleen puntuazioa interpretatzeko hauxe hartuko dugu kontuan: jarrera negatiboenak  -40 puntutik hurbilen daudenak dira eta positiboenak, aldiz, +40 puntutik hurbilen daudenak, baldin eta galdera guztiei erantzun bazaie. Jarraitu irakurtzen

Lehenengo esaldia beti euskaraz

Nor daIrakaslearentzako argibideak

Ikasleei beheko testua emanen zaie irakurtzeko, eta gero, horren gainean eztabaidatuko da: ados dauden ala ez, zer gehitu nahi duten, esaten dena betetzen ote duten, zergatik…

Lehen hitza edo lehen esaldia beti euskaraz egiteak sorpresa on asko emanen dizkigu; izan ere, uste ez genuen tokietan ere euskaraz eginen digute maiz.

Hori dela eta, 24 orduz (edo hainbat orduz)  dendan, liburutegian, tabernan, kaleko norbaiti… lehen esaldia (agurrak soilik ez du balio) euskaraz egitea proposatuko diegu eta jasotako bizipenak gelaratu eginen ditugu.

Saiakera egin aurretik, lehen hitza euskaraz egiten dugunean, gerta daitezkeen egoeren azalpenak emanen ditugu. Irakasleak hainbat jarraibide, argudio eta arrazoi eman ditzake ikasleek ezezagun bati lehen hitza euskaraz egiten diotenerako:

A- Euskaldunok euskaraz egitea normala da, beraz, lehenengo esaldia euskaraz egitea izan beharko litzateke gure jarrera ohikoena. Lehenengo esaldia euskaraz egiten ez badugu ez dugu jakiterik gure solaskidea euskalduna den ala ez. Are gehiago, euskaldunari euskaraz aritzeko aukera kentzen diogu. Jarraitu irakurtzen

Norberaren hizkuntza historia

Irakaslearentzako argibideak

Ikasleek beraiek egin behar dute hausnarketa, irakasleak eskua sartu gabe.

Jardueraren helburuak:

  • Ikasleak ohartzea eta gogoeta egitea egindako galderen inguruan.
  • Besteen egoerak ezagutu eta ulertzeko ahalegina egin.
  • Askotako egoerak daudela jakin.
  • Egoera guzti horiek geureak direla ohartu.

Ariketa honen bidez, hizkuntza egoera ezberdinak partekatzea bultzatuko dugu. Azken eztabaidan, ikasleek 4/5 ideia nagusi atera ditzaten bidea jartzea litzateke irakaslearen lana. Hau da, irakasleak dinamika bideratuko du ikasleek euren hausnarketak eta ondorioak atera ditzaten.

Jarraitu irakurtzen