Lehen hitza euskaraz (2020)

Azalpena

“Euskaraz hitz egitea.
Ahal dugun guztietan euskaraz mintzatu, idatzi eta irakurri; gutxienez hizkuntzaz aldatzeko eskatzen diguten arte; edo solaskideak ez digula ulertzen argi eta garbi ikusi arte. Euskaldun guztiok hori egingo bagenu, urrats handia izango litzateke gure hizkuntzarentzat eta euskaldunontzat. Euskara eroso eta normaltasunez egiten badugu, gure eredua imitatzera joko dute inguruko batzuek behintzat.”
(1)

Ohikoa duzu lehen hitza euskaraz egitea? Horrela ez bada, zer aldatu beharko litzateke zure ingurunean edo zure ohituretan horrela jokatzen hasteko? Elkartu 4 edo 5 ikaskidekin eta zuen erantzunak konparatu.

Lehen hitza edo lehen esaldia beti euskaraz egiteak sorpresa on asko emanen dizkigu; izan ere, uste ez genuen tokietan ere euskaraz eginen digute maiz. Baina batzuetan “estres linguistikoa” delakoa sentitzen dugu, hau da, etengabe norekin, non eta noiz zein hizkuntza aukeratu erabaki behar izatea.

Estres linguistikoa (Argia multimedia, 2 min.)

Euskaldunek lehen hitz euskaraz egitea errazago izateko helburuarekin jaio zen Euskaraldia: “Euskara ulertzen duten hiztunen arteko ahozko hizkuntza-ohiturak aldatzeko ariketa sozial masiboa, gizartearen gune guztietara zabaldua eta denborari dagokionez mugatua.” Ariketa sozial izanik, ez da hiztun bakar baten ahalegina, aldaketa kolektiboa da.

Euskaraldiaren baitan jaio ziren Ahobizi eta Belarriprest rolak.

Sakatu irudian, hobeki ikusteko

Zer zailtasun aurreikusten dituzun zure kasuan ahobizi izateko? Eta zer lortuko zenuke ahobizi izanik? Egin ariketa: zerrendatu, esaterako, norekin mintzatu zinen atzo eta kasu bakoitzean zein hizkuntza erabili zenuen. Erdaraz egindako zenbat hizketaldi izanen ziratekeen euskaraz zu ahobizi izan bazina?

2018ko Euskaraldian parte hartu zuten hainbat hiztunek bere esperientzia kontatu dute:
2018ko Euskaraldia (3 min.)

2020. urtean beste Euskaraldi bat eginen da. Animatuko zarete?

Prestaketa

Saioan bakarkako lana, talde txikietan aritzea eta hainbat bideo eta testu ikustea tartekatuko dira. Komeni da horien guztien sekuentzia aurretik pentsatzea, taldearen lan erritmoa kontuan hartuta.

Egindako lana emankorra izan bada, talde osoko hausnarketa edo konpromiso hartzea bukaera bikaina izan daiteke; baina ikasleen erritmoa behartu gabe, izan ere, ikasleen praktika linguistikoen arabera emaitza ezberdina izanen da talde batetik bestera.

Oharrak

Bestelako materialak, taldearen arabera erabiltzeko egokiak izan daitezkeenak:

Euskaraldia Institutuan landu nahi izanez gero, interestarria izan daiteke Lasarte herrian egindako esperientziaren berri izatea: Nerabeak Euskaraldian (21 min.)

(1) Plataforma per la Llengua-EMUN

DBH-ko ikasleen hizkuntza atxikimendua hobetzeko ikerketa eta esku hartzea

Aspaldi ez dugu ezer idatzi Blog honetan eta zergatia azaltzearekin batera, geldialdi honek ekarri duena partekatu nahi dugu zuekin. Denbora honetan guztian, ez gara geldirik egon, beste lan mota bat egiten baizik, alegia, gai honek duen mamiaren zati txiki bat bada ere ikertzen. Lan ildo honek guretako lehentasunezkoa izaten jarraitzen du eta hurrengo urratsak emate aldera oinarri sendoagoen bila jo dugu zuentzako geldialdia izan den honetan. Horregatik ikerketa burutzeko aukera izan dugun momentuan ekin diogu horri. Ez da lan makala izan, eta gure indarrak eta baliabideak mugatuak direnez, lehentasuna ikerketari eman diogu.

Dakizuenez, urte batzuk pasatu dira MSB bloga sortu genuenetik, ikasgeletan hizkuntzarekiko motibazioa lantzeko beharra ikusi genuelako. Gaur egun ere behar hori hortxe dago. Blogean jasotako jarduerak han-hemenka gelaratu eta gero, irakasleen aldetik jaso dugun erantzuna ona izan da ikasleengan sortutako gogoetei begira. Bide horretan sakondu nahi izan dugu planteamendua egokia zen ala ez jakiteko. Batetik, hizkuntzarekiko ikasleen bizipenak, sentimenduak eta emozioak ezagutzeko beharra genuen; eta, bestetik, bizipen eta sentimendu horiek hobetzeko bidean zein esku hartze egin zitekeen aztertu nahi genuen.

“DBHko ikasleen hizkuntza atxikimendua hobetzeko ikerketa eta esku-hartzea”   lankidetzaren emaitza da. Alde guztiak ezinbestekoak izan dira ikerketa burutzeko: batetik, EIBZ, NUP eta Berriozarko Udala; bestetik, euskarazko eredua duten Nafarroako Bigarren Hezkuntzako zenbait ikastetxeen adostasuna; hirugarrenik, ikastetxe horietako irakasleen ezinbesteko laguntza eta prestutasuna; eta azkenik, ikasleena, haiek izan baitira ikertzeko materiala eman digutenak.

Urrats hau bukatu ondoren, hurrengoari begira jada jarri gara eta gure asmoa DBHrako geletan atxikimendua lantzeko programazioaren zirriborroa osatzen hastea da.

Zure hizkuntza zure erabakia: balorazioa

ZURE HIZKUNTZA, ZURE ERABAKIA

Ikasleen interesa eta parte hartzeaIkasleek egitekoa ulertu dute baina puntuak nola kudeatzen ziren ulertzea kosta egin zaie. Ikasleak oso gustura ibili dira jolasean eta izugarri parte hartu dute. Oso giro ona sortu da jolasten zuten bitartean.

Ikasleen hausnarketa:  Zenbait frogatan lotsatuta ibili dira baina nola edo hala azaltzen edo egiten lortu dute, zenbaitetan ikaskideen laguntzaz. Hausnarketa baino ikasleek oso ongi pasatu dutela nabarmenduko nuke

Irakaslearen sentsazioa: Gelaratu ondoren, puntuena aldatuko nuke ikasleei hori ulertzea kosta egin zaielako. Batez ere, oso ongi pasa dutela eta euskara aitzaki izanda haiek ongi pasatzea oso positiboa dela pentsatzen dut.

Maitane Suarez, LHko 5. maila (15 ikasle), Remontibal IP, Lizarra

Ibilaldi linguistikoa herrian

Jarduera.  Burutu dugun jarduera ez dago blogean eta labur esanda hauxe izan da: ikasleekin herritik buelta bat ematera irten, eta kalean, dendetan eta herriko beste txoko batzuetan dauden kartelak behatu ditugu, euskaraz jartzen duena atertzeko. Ondoren, herrian euskarak bizi duen egoera aztertu dugu eta, azkenik, gelan herriko  ospakizun edo jarduera baterako euskarazko kartela  egin eta herrian barna jarri dugu.

Ikasleen interesa eta parte hartzea: Parte hartzea eta interesa oso handiak izan dira. Ikasleak oso motibatuak egon dira ariketa honekin.

Ikasleen hausnarketa: Haien herrian ez zegoela ia-ia euskaraz idatzitako kartelik eta euskaraz dakien jendea, ordea, badagoela. Horregatik euskarazko kartelak egiteko beharra ikusi dute, euskaraz dakien jendeak hizkuntza horretan ere horiek irakurri ahal izateko.

Irakaslearen sentsatzioa: Oso ona. Euskararekiko eta jarduerarekiko motibazioa izugarria izan da eta nire ustez hemendik aurrera kalean ikusten dituzten euskarazko
kartelak positiboki baloratuko dituztela, haiek ere horren zati sentiaraziz. Ez nuke ezer ere ez aldatuko. Den-dena ondo irten da, nik espero baino askoz hobeto.

Ander Lopez, LHko 4. mailatik 6. mailara (10 ikasle), A eredua,San Fausto IP, Antzin

Euskara ikasteko? Ez, jolasteko!!

Irakaslearentzako argibideak:

Euskara, hizkuntza guztiak bezala, jolasteko aukera amaigabea da. Tamalez, maiz, hizkuntzaren alde ludikoa bigarren mailan uzten dugu, ahazten baitugu alderdi ludikoak, hiztunen sormena garatzeaz gain, biziki elikatzen duela hizkuntzarekiko motibazioa.

Hemen, sare sozialek hizkuntzarekin jolasteko zabaldu dituzten hainbat bideren berri eman nahi dugu.

Ikaslearentzako argibideak:

Trinkotzaindia: Nik daflipat, zuk daflipazu?

Nahikoa zabaldua dagoen uste baten arabera, aditz trinkoak gehiegitxo baztertu ditugu gaurko euskaldunok, eta hori ikusita, azken aldian aditz trinkoaren aldeko nolabaiteko korrontea abiatu da, twitterren bidez, batez ere. Oraingoz, behintzat, umore kutsu nabarmen samar batekin.

Trinkotzaindia Aditz Trinkoaren Erret Akademia izeneko erakundea edo dena delakoa eratu da sare sozialetan, eta jendea aditz trinko berriak, forma berriak proposatzen hasi da. Honakoak dira proposamen horietako batzuk, hitzez hitz twitter-etik eta sareko beste gune batzuetatik hartuak:

trinkotzaindiaDokumentua jaisteko

Jarraitu irakurtzen

Lehenengo esaldia beti euskaraz

Nor daIrakaslearentzako argibideak

Ikasleei beheko testua emanen zaie irakurtzeko, eta gero, horren gainean eztabaidatuko da: ados dauden ala ez, zer gehitu nahi duten, esaten dena betetzen ote duten, zergatik…

Lehen hitza edo lehen esaldia beti euskaraz egiteak sorpresa on asko emanen dizkigu; izan ere, uste ez genuen tokietan ere euskaraz eginen digute maiz.

Hori dela eta, 24 orduz (edo hainbat orduz)  dendan, liburutegian, tabernan, kaleko norbaiti… lehen esaldia (agurrak soilik ez du balio) euskaraz egitea proposatuko diegu eta jasotako bizipenak gelaratu eginen ditugu.

Saiakera egin aurretik, lehen hitza euskaraz egiten dugunean, gerta daitezkeen egoeren azalpenak emanen ditugu. Irakasleak hainbat jarraibide, argudio eta arrazoi eman ditzake ikasleek ezezagun bati lehen hitza euskaraz egiten diotenerako:

A- Euskaldunok euskaraz egitea normala da, beraz, lehenengo esaldia euskaraz egitea izan beharko litzateke gure jarrera ohikoena. Lehenengo esaldia euskaraz egiten ez badugu ez dugu jakiterik gure solaskidea euskalduna den ala ez. Are gehiago, euskaldunari euskaraz aritzeko aukera kentzen diogu. Jarraitu irakurtzen

Zure hizkuntza, zure erabakia: balorazioa

ZURE HIZKUNTZA, ZURE ERABAKIA

Ikasleen interesa eta parte hartzea: ikasleak oso gustura aritu dira lan tadeetan. Izan ere, hasieratik adierazi diet jokoa egingo genuela eta horrelakoak gogo biziz hartzen dituzte. Hori dela-eta, motibazio handia eta jarrera oso baikorrak izan dituzte ikasle guztiek. Egia da jokoak aurrera egin ahala batzuen interes maila pixka bat jaitsi egin dela, baina, era berean, beste batzuena asko areagotu da. Umore onez aritu dira lanean eta oso positibotzat hartu dut jardueraren gelaratzea. Jarduera honek lotsa alde batera uztea eskatzen du, eta batzuentzat gauza zaila da hori.

Ikasleen hausnarketa: egia esateko, ikasleek ez dute hausnarketa sakonik egin; egoera bakoitzak markatzen zuen ariketa egitera mugatu dira ahalik eta modu egokienean. Bukaeran, nire laguntzarekin hausnarketa bikaina egin dugu guztion artean. Izan ere, joko honek normalean ikasgelan lantzen ez diren hainbat esparru ukitzen ditu, irainak edo maitasuna adierazteko espresioak adieraztearena, adibidez. Ariketa horiek kontuan hartuz, ikasleak konturatu dira euskara ez dela ikasgelan aritzeko hizkuntza bakarrik, haratago doan erabilera duela baizik.

Irakaslearen sentsazioa: oso gustura egon naiz ariketa egin dugun bitartean, ikasleak alai eta umoretsu ikusi baititut, eta euskaraz ere ongi pasatzeko eta jolasteko gaitasuna dutela ohartzeak poza eman dit. Euskararekiko maitasuna edo atxikimendua ere landu dugu, eta askok gurea den hizkuntza hau oso gustuko dutela ohartu naiz. Gainera, ariketak hizkuntza egoera desberdinetan erabiltzeko aukera eskaini digunez, lasai eta eroso sentitu naiz.

Balorazio orokorra: ariketa hauek oso egokiak dira ikasgelan lantzeko. Ikasleek gogoz hartzen dituzte eta hizkuntza zuzentasunaren esparrutik landu beharrean, egokitasunarenetik lantzeko aukera ematen dute. Beraz, oso positibotzat jotzen ditut, gehienbat ikasmaterialetan horrelako ariketen falta dagoelako. Edozein argitaletxe aukeratzen dugula ere, motibazioa eta eguneroko ahozko hizkuntza lantzerakoan hutsuneak nabaritzen dira, hizkuntzaren alde formala eta zuzena baitira lanketaren oinarria.

 Leire Insausti, LHko 4. maila (18 ikasle), Tafallako Ikastola.

Euskararen erabilerak

Irakaslearentzako argibideak

Ikasleei  galdera hau eginen zaie: Zertarako erabil dezakegu euskara?

1. Ikasle bakoitzak, bakarka, bi erabilera pentsatuko ditu.

2. Talde txikitan elkartuko dira (3-4 ikasle). Ikasle bakoitzak dagokion talde txikian bere erabilerak azalduko ditu eta, taldekide guztien artean,  3 erabilera adostu eta hautatuko dituzte. Hautatutako erabilera bakoitza orri handi batean idatziko dute, letra larriz eta tamaina handian.

3. Hortik aurrera, talde handian lan egingo dute. Gelan,  lurrean, zintarekin edo zeloarekin, zirkulu bat egingo dugu. Lurreko zirkuluaren kanpo aldean, talde guztietan adostu diren erabilera guztiak jarriko ditugu. Eta hautatutako erabileren ondoan, 3. zirkulua osatuz, gelako ikasleak  jarriko dira. Marrazki honetan bezala:

Euskararen erabilerak

4. Lehenik, talde txiki bakoitzak proposatu dituen 3 erabilerak azalduko ditu. Jarraitu irakurtzen

Zure hizkuntza, zure erabakia

Irakaslearentzako argibideak

Joko honen abiapuntua  ezaguna da: nerabeek eta gazteek gauza ugari egiten dituzte taldean onartuak izateko eta ez, zinez, gustukoak dituztelako. Teoria honen arabera taldean erabiltzen den hizkuntza taldeak berak  bultzatzen duela gauza nabaria da. Hortaz, maiz, euskara erabili nahi duten gazteek taldearen arauen traba izaten dute; taldeetan, oro har, ezarritako konbentzioek agintzen baitute. Gainera, batzuetan, taldeak oso gogor jokatzen du bere arauak betetzen ez dituenaren kontra. Joko honen xedea ikasleak horretaz jabetzea da eta euskal hiztunaren erabakitzeko ahalmena sendotzea nahiz bultzatzea.

people 1

Jokoaren azalpena:

1. Irakasleak behean agertzen diren egoeren txartelak eramango ditu gelara (ikasle taldearen arabera,  egokiak iruditzen zaizkion beste batzuk txerta ditzake).

Probak egiteko proposamenak:probak Jarraitu irakurtzen