Euskararen erabilerak

Irakaslearentzako argibideak

Ikasleei  galdera hau eginen zaie: Zertarako erabil dezakegu euskara?

1. Ikasle bakoitzak, bakarka, bi erabilera pentsatuko ditu.

2. Talde txikitan elkartuko dira (3-4 ikasle). Ikasle bakoitzak dagokion talde txikian bere erabilerak azalduko ditu eta, taldekide guztien artean,  3 erabilera adostu eta hautatuko dituzte. Hautatutako erabilera bakoitza orri handi batean idatziko dute, letra larriz eta tamaina handian.

3. Hortik aurrera, talde handian lan egingo dute. Gelan,  lurrean, zintarekin edo zeloarekin, zirkulu bat egingo dugu. Lurreko zirkuluaren kanpo aldean, talde guztietan adostu diren erabilera guztiak jarriko ditugu. Eta hautatutako erabileren ondoan, 3. zirkulua osatuz, gelako ikasleak  jarriko dira. Marrazki honetan bezala:

Euskararen erabilerak

4. Lehenik, talde txiki bakoitzak proposatu dituen 3 erabilerak azalduko ditu. Jarraitu irakurtzen

Martetarrak

Irakaslearentzako argibideak

marcianoIkasleak martetarrak izanen dira eta  ikasle bakoitzak bere zenbakia izanen du: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 eta 8. Zenbakiak ez dira  errepikatuko. Zenbakia orri batean idatziko dute eta lepotik zintzilikatuko dute.

Gehienez 8 ikasleko biribil bat eginen dugu. Gelan ikasle asko izanez gero, jarduera txandaka egin beharko dute.

Hasteko, taldekide bakoitzak euskararen inguruko bizpahiru lelo  luze idatzi beharko ditu papertxo batean. Leloak positiboak izan daitezen eskatuko diegu.

Jarraitu irakurtzen

Ibaia: gelaratu ondoren

OLYMPUS DIGITAL CAMERABlogaren hasieran adierazi dugun bezala proposatutako jarduerak  praktikara eraman daitezen nahi dugu. Horretarako, irakasleek horiek gelaratzea beharrezkoa dugu eta gelaratzerakoan sortzen diren  hausnarketak  jaso eta elkarrekin partekatzea nahi dugu. Jarraian,  Uxue Royo irakasleak ikasleekin ariketa egin ondoren egindako balorazioa  zein ikasleen hausnarketak dituzue.

Ibaiaren ariketa DBHko 4. mailan egin zuen, Lizarrako D ereduko gela batean eta 12 ikaslerekin.

Irakasleak zera dio: “Hasieran ikasleei kosta egin zitzaien ariketaren sakontasuna ulertzea, baina bukaeran ulertu zutela iruditzen zait. Hasieran nahiko jarrera hotza izan zuten, ez zutelako ongi ulertzen zer eskatzen nien, baina ariketa ulertu zutenean oso jarrera ona eta polita izan zuten.”

Jarraitu irakurtzen

Motibazioa: erabilerarako energia.

Hiztun guztiontzat interesgarria da hizkuntzekin gertatzen zaigunaz hitz egitea. Ohiko topiko eta azaleko argudioetatik harago, gizartean gertatzen diren prozesu soziolinguistikoez jabe izateak hiztun indartsuago bihurtzen gaitu, indartsuago egunerokotasunean jokabide ausartagoak izateko edo, esate baterako, “estres linguistikoa” hobeki eramateko (behin onartuta gainetik erabat kentzea ezinezkoa dela…).

Interesgarria da hiztun guztientzat eta ezinbestekoa gazteentzat. Izan ere, gazteek premiazkoa dute ulertzen hastea euskara edo gaztelania erabiltzen dutenean sentitzen dituzten barne gatazkak; ulertzea eskola edo institutuko eta herriko erabilera-dinamiken arteko ezberdintasunen zergatiak. Ulertu behar dute, azken finean, hizkuntzen berreskuratze prozesuak nolakoak diren.

Gazteak euskararen berreskuratze prozesuaren parte oso garrantzitsua dira, eta, askotan, haiek zergatik ulertu gabe, inkesta, datu eta bestelako emaitzen erantzule egiten ditugu. Bada garaia haur eta gazteen erabileraz gutxiago hitz egiteko eta euskara erosoago erabil dezaten behar dituzten tresnak eskaintzeko: edozein egoera komunikatibotan erabili ahalko duten euskara malgu eta aberatsa eta, batez ere, aurkituko dituzten barneko eta kanpoko zailtasunak gainditzeko indarra eta motibazioa.

Erruleta

Hasmentako oharra

Hizkuntzen eta euskararen inguruan ere, topiko eta aurreiritzi asko ditugu. Ariketa honekin ikasleei informazioa zabaldu nahi diegu gizartean dabiltzan hainbat uste erdi ustel argitzeko asmotan.

Atal bakoitzak bere azalpena du, irakasle bakoitzak egokitu beharko du azalpena unearen, ikastaldearen eta egoeraren arabera.

Ariketa taldeka egin ondoren, erantzunei buruz solastea gomendatzen dugu. Une honetan irakasleak lan aktiboa beteko du.

Jarraitu irakurtzen

Mintzagrama

Hasmentako oharra

Inguru jakin batean, norberaren eta taldearen euskararen erabilera neurtzeko eta bisualizatzeko teknika da; ondorioak ateratzeko eta “konpromisoak” lantzeko balio dezakeena. Kolore bakoitzak erabilera-maila bat adierazten du.

Hori hausnarketarako aitzakia izango da; baina inolaz ere ez ikasleak epaitzeko.

Ariketa honetan irakaslearen parte hartzea aktiboagoa izanen da, hala ere, gogoratu  motibazio positiboa sustatzea eta ikasleen erabilera konpromisoak direla ariketaren helburua.

Jarraitu irakurtzen

Motibazioa sustatzeko baliabideak

Zer da proiektu hau? Zer lortu nahi dugu?

Proiektu honen helburua gure ikasleen euskararekiko motibazio baikorra lantzea da. Horretarako, gai horrekin kezkatuta gauden hainbat pertsona elkartu eta gure ideiak konpartituz baliabide sorta eskaini nahi dugu. Ikasleen jarrera baikorrak bultzatu,  baina, aldi berean, gaztetxo horiek errealitatearen jakitun egin daitezen. Ez dugu dramatismorik transmititu nahi, eztabaida/hausnarketa lasaia baizik. Motibazio kontzientea lantzen hasi eta dauden faktore guztien inplikazioa adierazi. Jakina, kontu  konplexua da eta hari-mutur ugari dituena.

Hasteko DBHko ikasleendako baliabideak pentsatu ditugu, baina erabili ahala zehatzago jakinen dugu ea egokiak diren etapa horretarako.

Nola eginen dugu?

Zer transmititu eta nola oso garrantzitsua iruditzen zaigu; beraz, hainbat elementu nabarmendu nahi ditugu.

  • Gogoeta (hausnarketa) pertsonala bultzatu.

  • Emozioak, sentimenduak eta alde ludikoa azpimarratu.

  • Ikasleek pentsatzen dutena –sentitzen dutena– esan dezaten lortu.

  • Irakasleak gutxi hitz egitea.Irakasleak bukaeran bakarrik eginen du kontrastea: hau da, teoriek, ikerketek diotena esanen du.

  • Ikasi: egiten ikasten dugu, ikasleen parte hartzea ezinbestekoa izatea.

  • Irakasleak ez ditu ikasleen ekarpenak epaituko. Ez dago bat ongi beste bat gaizki, horren ordez kontrastea eginen du hainbat uste edo aurreiritziren funts eza agerian uzteko.

  • Modu induktiboan aritzeko aukera: gertaeretatik (norberaren bizipenetatik, egoeratik) abiatu kontzeptuetara iristeko.

  • Ikasteko metodoa: ikasteko ikuspegi eraikitzailea izanen du irakasleak (guztion artean eraikitakoa), guztion bizipenak hizkuntzarekin ez direlako berberak baina guztionak kontuan hartu behar ditugu gure balore eta jarrerak eraikitzeko.

Hiru multzotan bildu ditugu baliabideak: hiztuna, hizkuntz komunitatea eta hizkuntzen ekologikoa.

1. HIZTUNA (gaztea):

  • Norberaren historia linguistikoa (ibaia).
  • Euskararen garrantzia norberarentzat.
  • Hizkuntza hautatzeko arrazoiak: norberarenak / taldearenak. *
  • Norberaren erabilera, erantzukizuna (aztarna linguistikoa).
  • Norberaren hizkuntza gaitasuna: hiztun osoa, hiztun motak, enpatia, egoera ezberdinak.

2. INGURUNE HURBILA (taldea):

  • Aldakortasuna: euskalkiak eta erregistroak.
  • Taldearen hizkuntza arauak (/ norberarenak). *
  • Zuzentasuna vs. komunikazioa.
  • Berreskurapen testuingurua, gatazka (gatazka linguistikoaren kudeaketa?), aurreko belaunaldien ahalegina.

3. HIZKUNTZEN EKOLOGIA (euskara)

  • Glokalizazioa (globala + lokala) / asimilazioa.
  • Aniztasuna + berdintasuna: eskubideak, topikoak eta aurreiritziak.
  • Euskara munduan.