Gure auzokideen hizkuntzak

Irakaslearentzako argibideak.

Ariketa honen bidez gure inguruan  beste hizkuntzak batzuk ere hitz egiten direla ikusiko da.

Jardueraren azalpenean testuak eta irudiak tartekatu dira, hala nola telebistako saio osoa ikusteko aukera.

Irakasleak erabakiko du nola landu sarrerako partea, 100 hizkuntza baino gehiago hitz egiten dira Euskal Herrian: bideo osoa ikusi, testua irakurri eta irudiak tartekatu, testua irakurri eta gero irudiak ikusi…

………………………………………………………………………………………………………….

100 hizkuntza baino gehiago hitz egiten dira Euskal Herrian*.

Horietan guztietan, arabiera da hiztun gehien dituen atzerriko hizkuntza. Aspalditik bizi dira gure inguruan arabiar hiztunak. Arabiarrak 713. urte inguruan iritsi ziren Euskal Herrira lehendabizikoz, Cassius konde bisigodoak islama besarkatu zuenean.

Eta gainera, gure hizkuntzan eragin dezente izan duen hizkuntza da. Euskarak arabieratik eratorritako  hitz pila bat ditu; ‘al’ silabarekin hasten direnak horietako asko: albistegi, alkate, albaitari, alkandora…

Arabiera baldin bada Euskal Herrian hiztun gehien dituen atzerriko hizkuntza, gure artean hiztun gutxien dituena okzitaniera da. Gure artean, Baiona eta Biarritz inguruan presentzia duen hizkuntza erromanikoa da. Frantziako estatuan eta munduan bi milioi pertsona inguruk hitz egiten dute, baina Unescok galtzeko arriskuan daudenen artean sailkatu du.

Okzitanierak hainbat dialekto ditu eta Lapurdin hitz egiten dena itsasaldeko gaskoia da. Garai batean, Gipuzkoako kostan ere hitz egin zen hizkuntza hau eta Donostiako izen asko horren ondorio dira: Urgull, Gros, Polloe, Morlans, Monpas, Aiete, Ulia, Miramon…

(Okzitanierari buruzko informazio gehiago: Tribuaren berbak, 2014/11/23: “Okzitanierak bizi duen egoeraz” ). Jarraitu irakurtzen

Hizkuntzekiko jarrerak

Irakasleentzako argibideak:

Ikasleei ondoko galdetegia bakarka erantzuteko eskatuko zaie. Garrantzitsua da ikasleek zintzotasunez erantzutea eta irakasleak inolako pistarik ez ematea balizko erantzunen gainean, edo galdetegiko erantzunak kontatzeko moduari dagokionez. Galdetegia bete ondoren, ikasle bakoitzak berea puntuatuko du, irakasleak emango dituen jarraibide hauen arabera:

Jarreren galdetegia puntuatzeko jarraibideak:

1.- 1., 2., 4., 10., 12., 13., 14., 15., 18., eta 19. galderei emandako erantzunak positibotzat hartuko dira. Erantzun positibo bakoitzaren alboan (1., 2., 4., 10., 12., 13., 14., 15., 18., eta 19. galderakoak),  1etik 5era lortutako balioak  jasoko dira, kanpoko ertzean, (+) gehi markarekin. Balore horiek batuko dira eta ateratako zifra orrialdearen bukaeran idatziko da (+ zeinuarekin)

2 .- 3., 5., 6., 7., 8., 9., 11., 16., 17., eta 20. galderei emandako erantzunak negatibotzat hartuko dira. Erantzun negatibo bakoitzaren alboan (3., 5., 6., 7., 8., 9., 11., 16., 17., eta 20. galderakoak),  1etik 5era lortutako balioak jasoko dira, kanpoko ertzean, erantzun bakoitzaren ondoan, (-) minus markarekin. Balore horiek batuko dira eta ateratako zifra orrialdearen bukaeran idatziko da (- zeinuarekin).  Ateratako zifra orrialdearen bukaeran idatziko da (- zeinuarekin), balore positiboen zifraren azpian.

3 .- Azkenik, galdetegiaren puntuazioa honela kalkulatuko da: balio positiboaren zifra (+) ken negatiboarena (-). Horixe izanen da galdetegian lortutako puntuazioa.

Zifra hori orriaren goialdean idatziko da, eskuin aldean (biribil bat jarriko zaio).

Ikasleen puntuazioa interpretatzeko hauxe hartuko dugu kontuan: jarrera negatiboenak  -40 puntutik hurbilen daudenak dira eta positiboenak, aldiz, +40 puntutik hurbilen daudenak, baldin eta galdera guztiei erantzun bazaie. Jarraitu irakurtzen

Lehenengo esaldia beti euskaraz

Nor daIrakaslearentzako argibideak

Ikasleei beheko testua emanen zaie irakurtzeko, eta gero, horren gainean eztabaidatuko da: ados dauden ala ez, zer gehitu nahi duten, esaten dena betetzen ote duten, zergatik…

Lehen hitza edo lehen esaldia beti euskaraz egiteak sorpresa on asko emanen dizkigu; izan ere, uste ez genuen tokietan ere euskaraz eginen digute maiz.

Hori dela eta, 24 orduz (edo hainbat orduz)  dendan, liburutegian, tabernan, kaleko norbaiti… lehen esaldia (agurrak soilik ez du balio) euskaraz egitea proposatuko diegu eta jasotako bizipenak gelaratu eginen ditugu.

Saiakera egin aurretik, lehen hitza euskaraz egiten dugunean, gerta daitezkeen egoeren azalpenak emanen ditugu. Irakasleak hainbat jarraibide, argudio eta arrazoi eman ditzake ikasleek ezezagun bati lehen hitza euskaraz egiten diotenerako:

A- Euskaldunok euskaraz egitea normala da, beraz, lehenengo esaldia euskaraz egitea izan beharko litzateke gure jarrera ohikoena. Lehenengo esaldia euskaraz egiten ez badugu ez dugu jakiterik gure solaskidea euskalduna den ala ez. Are gehiago, euskaldunari euskaraz aritzeko aukera kentzen diogu. Jarraitu irakurtzen

Nork motibatuko du motibatzailea?

“Irakurgaiak” atalean, besteak beste, soziolinguistika  alorrean aditu/aritu diren pertsonen  kolaborazioak jasotzeko eta zuekin partekatzeko asmoa dugu. Oraingoan, Txerra Rodriguezen ekarpena duzue irakurgai: ekarpen interesgarria bezain mamitsua. Mila esker, Txerra!

“Gazteak motibatu behar ditugu (dituzue), antza. Euskara gehiago egin dezaten, jakina. Erraza da esaten, egiten ez dakit nik. Izan ere, lehenik eta behin, ados jarri beharko ginateke motibazio hori zertan datzan. Baina artikulu honen luzera zeharo gainditzen du kontu horrek.

Motibatzeaz ari ginen. Nik ez daukat erantzuna, bestela ez nuke hemen botako hain arin. Azkar joango nintzateke patentatu eta aberastera. Baina pista batzuk baditut, han-hemen entzun eta egindakoetatik abiatuta.focalaforja_CCmarimbajlamesa_txiki

Lehenik eta behin, gazteak ez “kriminalizatu”. Aski da. “Egin euskaraz” bezalako errieta-erreguek ez dute balio. Euskaldun agertzea gaur eta hemen joera nagusiaren kontra igeri egitea da. Helduontzako erraza ez bada, pentsa gaztetxoentzako.

Bigarrenik, entzun. Gazteek asko dute esateko. Euren sentimendu, bizipen, kezka, interes, beldur eta abarrak oso garrantzitsuak dira. Ezagutu behar ditugu horiek guztiak, aldaketarik eragin nahi badugu. Jarraitu irakurtzen

Erretratua: balorazioa

ERRETRATUA

Ikasleen interesa eta parte hartzea: oso gustura eta motibatuta agertu dira jarduera berri honen aurrean. Parte hartzea handia izan da.

Ikasleen hausnarketa: oso gustura aritu dira, denbora ustekabean pasa zaie, eta, beraien erretratuak besteenekin alderatu dituztenean eta bertan irudikatutakoa azaltzean, espero ez zituzten ondorioetara iritsi dira.

Irakaslearen sentsazioa: oso gustura geratu naiz, balorazio positiboa egiten dut. Gehiagotan gelaratu behar ditut horrelako jarduerak; ikasleak gustura aritzen dira lanean eta lortutako etekinak oso positiboak dira.

  Amaia Aldasoro, LHko 5. maila (19 ikasle), Altsasuko Zelandi IP.

Euspot

Euspot euskarazko spot lehiaketa da, Mondragon Unibertsitateko HUHEZIko Komunikazio Departamentuak, Aretxabaletako Udalak eta Arteman Komunikazioa Kooperatibak antolatutakoa.

Heburu nagusiak dira ikus-entzunezkoen eta euskararen sorkuntzaren arloan dagoen hutsunea betetzea, eta euskararen erabilera bultzatzea esparru guztietan; izan ere, lehiaketan parte hartu ahal izateko, iragarkiek euskararen erabilera bultzatu behar dute proposatzen zaien esparruan.

Orain arte antolatu diren edizioetan aurkeztutako iragarkiak interesgarriak izan daitezke MSBtik hartutako jardueraren bat girotzeko edo soberan geratutako denbora osatzeko.

Orain arteko edizioetan saritutako spotak:

2013. urteko gaia: sare sozialak eta euskara.

“Bakoitzak berea. Sarean Euskaraz”,  Markos Goikolea (Iruñea).

“euskara sarean #datsegit”, Amaia Urteaga (Beasain).

“Ixi Boards”, Aitor Abaroa (Lekeitio).

2012. urteko gaia: merkataritzan eta ostalaritzan euskara erabiltzea.

“Merkataritzan erabilera da balioa”, Iñaki Lasa (Iruñea).

“Bai jolasten eta bai erosten, euskaraz nahiago”, Odei Esnaola

Lehiaketari buruzko argibideak eta 2013. urtean aurkeztutako spot guztiak: www.euspot.eu

Inguruko hizkuntza jarrerak

 

Irakaslearentzako argibideak:

Aurkezpena

Helburua hauxe da: gure inguruko jendeak euskararekin duen jarrera aztertzea.

Horretarako,Thurstone-ren eskala erabiliko dugu.

Louis Leon Thurstone estatubatuarrak (ingeniaria, psikologoa eta psikometrian aditua) asmatu zuen jarrera-eskala jendearen iritzia inkesten bitartez jasotzeko. Inkesta horiek prestatzeko, hainbat esaldi edo esakune osatzen ziren iritziekin; eta, gero, horiek jendeari nahasita ematen zitzaizkion, nork nahi zuena aukeratzeko. Eskala horrek propagandan eta iragarkien munduan eragina izan zuen.

Oinak

Ariketa

Ariketa honetan, eskala bat sortuko dugu, eskala erraza, jakina, eta ikasleak ikerlari bihurtuko ditugu, modu xumean.

-Horretarako, ikasleek 6 esaldi edo esakune asmatu beharko dituzte, guk emandako oinarrizko eskala (irizpideak) kontuan hartuta. Irizpide bakoitzarekin esaldia asmatu, eztabaidatu eta ongi adierazi beharko dute. Esakune horiek edozein gai aztertzeko erabil daitezke. Gure kasuan, euskararekiko jarrerak aztertzeko erabiliko ditugu. Euskararen egoerara moldatu beharko da abiapuntutzat hartu dugun eskala (Eivissako eredua).

Jarraitu irakurtzen

Zubia

Irakaslearentzako argibideak

Zintaz edo zelo lodiz lurrean ibilbide estu bat  markatuko dugu. Ibilbideak  25 cm-ko zabalera izanen du,  bi oinak elkarren ondoan sartzeko adinakoa eta luzera behar adinakoa. Taldekide guztiei zintaren gainean eta norabide berean jartzeko eskatuko diegu.

zubia4

Pirañaz betetako ibai batean daudela esanen diegu, eta zintan dagoen ibilbidea da pirañetatik libratzeko zubi bakarra. Beraz, zubitik atera gabe aritu beharko dute ariketa osoan zehar.

Jarraitu irakurtzen

Mintzagrama

Hasmentako oharra

Inguru jakin batean, norberaren eta taldearen euskararen erabilera neurtzeko eta bisualizatzeko teknika da; ondorioak ateratzeko eta “konpromisoak” lantzeko balio dezakeena. Kolore bakoitzak erabilera-maila bat adierazten du.

Hori hausnarketarako aitzakia izango da; baina inolaz ere ez ikasleak epaitzeko.

Ariketa honetan irakaslearen parte hartzea aktiboagoa izanen da, hala ere, gogoratu  motibazio positiboa sustatzea eta ikasleen erabilera konpromisoak direla ariketaren helburua.

Jarraitu irakurtzen