{"id":14763,"date":"2018-03-07T12:17:16","date_gmt":"2018-03-07T12:17:16","guid":{"rendered":"http:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/?p=14763"},"modified":"2018-03-07T12:17:16","modified_gmt":"2018-03-07T12:17:16","slug":"smart-drinks-energy-gazte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2018\/03\/smart-drinks-energy-gazte\/","title":{"rendered":"Smart drinks, energy gazte"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.gazteberri.eus\/?p=5575\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nerea Segura \/ 2018-02-28 \/ 464 hitz<\/a><\/p>\n<p><em>Jarabe zaporea duten arren, urtero jarraitzaile sutsu gehiago dituzte. Nerabe eta gazteen % 68k egunero edaten ditu. Baina zer dira\u00a0edari energetikoak? Freskagarri bizigarriak! Ura, karbohidratoak, kafeina, aminoazidoak, bitaminak eta, zenbaitetan, sendabelarren estraktuak dituzte. Horrela esanda, superfood dirudite. Baina, inondik ere ez.<\/em><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Potoak litro-erdikoak izaten dira.\u00a0Azukre\u00a0eta bizigarri betekadak. Lehenaz askotan hitz egin dugu. Kaloria hutsak dira. Kontsumituenek, 55-75g dituzte: kola freskagarri baten bikoitza, eta heldu batek gehienez kontsumitu beharreko hirukoitza dute.\u00a0Kafeinaz\u00a0gutxiago hitz egin dugu. Ez du energiarik ematen, adrenalina handitzen du baizik. Buruko erreakzio-denbora eta kontzentrazioak hobetzen ditu, bai, gutxi gorabehera ordubete. Aldiz, 80-200mg-ak (gutxienez) kolpe sendoa dira bihotzerako: hiruzpalau kafe edo kola freskagarri baliokide. Takikardiak, arnas gaitzak, presio arteriala handitu eta deshidratazioa ditu ondorio. Baina efektua ez da hor amaitzen. Hurrengo orduetan, azukre gehiegikeria lehertzen da: ironikoki, energia-maila gutxitu eta nekea handitzen du. Eta drogak bezala, ohiko kontsumoak abstinentzia-sindromea eragiten du: buruko mina, suminkortasuna, esaterako. Askok\u00a0taurina\u00a0daukate. Gure organismoak sortzen duen substantzia da. Nahiz eta prozesu biologiko ugarietan inplikatuta egon, ez du kirol-errendimendua hobetzen (EFSAk\u00a0argituta).\u00a0L-karnitinak\u00a0ustez gantz-erretzea azkartzen du, baina 500-600 kilokaloria edan berri dituzu!\u00a0Zasca! Boom. B bitamina\u00a0dauka, egundoko dosian. Hasiera batean onuragarria dirudi baina hainbat potoak edaten dituenak, gibelarako arriskutsu bilakatzen du. Eta hogeita piko osagaien artean,\u00a0sendabelarrak\u00a0izan ohi dituzte: ginkgo biloba, ginsenga, guarana\u2026<\/p>\n<p>Boom-a 80ko hamarkadan izan zuten.\u00a0Europar Batasuneko\u00a0indarreko legeriak oso lasaia denez, ekimen batzuk daude eredu. Suedian, botiketan saltzen dira.\u00a0Erresuma Batuan,\u00a0Jaimie Oliver\u00a0sukaldariaren kanpainari erantzuna emanez, ekimena supermerkatuetatik agertu da: 16 urtetik beherako gazteei ez zaie salduko.\u00a0Ipar Euskal Herrian\u00a0tabakoa eta alkohola bezala zerga berezia dute, kontsumoa kontrolatzeko asmoz; Hegoaldean, berriz, ez dute araudirik edo mugarik salmentarako. Oraindik, negozioa handituz doa. Europako helduen % 30ek, gazteen % 68k eta umeen % 18k egunerokotasunean hartzen ditu. Adibidez, gazteen %12k zazpi litro hilabetero; batez ere, kirol-jardueran eta parrandan alkoholarekin nahasita \u2014WTF\u2014. Gauzatxo bat esango dizut soilik. Alkohola eta edari energetikoaren artean sortutako edabea, mozkorraren efektuak eta sentsazioak kamuflatzen dituzte. Esna-mozkorra efektua deritzaio.<\/p>\n<p>Freskagarri energetikoen ohiko praktika, errendimendu akademikoa gutxitu eta osasun kalterako da. Loezinak eta autoestimu baxua izatera bultzatu; asmak zaildu; eta mendetasunak, txantxarrek, gizentasunak eta diabetesak areagotu egiten ditu. Joko arriskutsu eta erakargarriak, muturreko kirolak eta jai-gau amaiezinak iragartzen badituzte ere; ez zaitezen nahas, ez dira kirol-edariak. Indartzaileak? Endorfina-maila handituz, neke-pertzepzioa gutxitu eta minarekiko tolerantzia ematen dute. Hau da, zure gorputzaren babes-mekanismoak geldiarazten ditu, \u201chegoak ematen dizkizu\u201d, lesioak saihestu gabe.\u00a0Zasca!\u00a0<em>Running<\/em>-aren ondoren, izerdian galdutako ura eta gatz mineralak berreskuratu behar dituzu, bereziki. Smart edariek, hobeto esanda, deshidratatzen dute, gorputzaren kalterako. Zasca! Boom. Legeak argi uzten du, ezaugarri osasungarririk argudiatzeak debekatuta dutela. Arriskua, zirrara, energia, bizitasuna, adrenalina bultzatzen dituzten arren, ohartu zaitez, potoetan ez du ezertxo jartzen.\u00a0<em>\u201cUnleast the beast\u201d<\/em>,\u00a0<em>\u201cLive what you burn for\u201d<\/em>\u2026 bizimodu desberdina aldarrikatu nahi izatea primeran dago, zure erabaki da nola bultzatzea.\u00a0<em>\u201cCan you make it?\u201d<\/em>. Boom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nerea Segura \/ 2018-02-28 \/ 464 hitz Jarabe zaporea duten arren, urtero jarraitzaile sutsu gehiago dituzte. Nerabe eta gazteen % 68k egunero edaten ditu. Baina zer dira\u00a0edari energetikoak? Freskagarri bizigarriak! Ura, karbohidratoak, kafeina, aminoazidoak, bitaminak eta, zenbaitetan, sendabelarren estraktuak dituzte. &hellip; <a href=\"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2018\/03\/smart-drinks-energy-gazte\/\">Jarraitu irakurtzen <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5514,5505,5717,94,5493,7156,5498,5500],"tags":[3902,8410,8409,6967,8408],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"liburutegia","author_link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/author\/liburutegia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14763"}],"collection":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14763"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14764,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14763\/revisions\/14764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}