{"id":14866,"date":"2018-04-18T11:11:29","date_gmt":"2018-04-18T11:11:29","guid":{"rendered":"http:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/?p=14866"},"modified":"2018-04-18T11:11:29","modified_gmt":"2018-04-18T11:11:29","slug":"borreroarekin-borrokan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2018\/04\/borreroarekin-borrokan\/","title":{"rendered":"Borreroarekin borrokan"},"content":{"rendered":"

Mikel Lizarralde \/ 2018-04-15 \/ 1390 hitz<\/a><\/p>\n

Bi aizkora gurutzaturik beltzaren gainean. Azaletik bertatik, jauzi bat erakutsi zuen Negu Gorriak-en hirugarren diskoak: aurreko diskoen azal koloretsuetatik iluntasunera. Eta, barruan, taldearen izaera irekian ardaztutako 22 kantu. ‘Borreroak baditu milaka aurpegi<\/a>‘ diskoak 25 urte beteko ditu asteon.<\/p>\n

<\/p>\n

Apirilak 20. 1993. urtea. Fermin Muguruzak 30 urte bete zituen egunean bertan kaleratu zuten\u00a0Borreroak baditu milaka aurpegi,<\/em>\u00a0Negu Gorriak-en hirugarren diskoa. Taldearentzat ez ezik, denborarekin euskal musikarentzat ere mugarri bilakatuko zen lan handinahia.\u00a0Handinahia<\/em>\u00a0hitzaren zentzurik positiboenean, diskoak garai hartan taldekideek zuten ideia ugaritasuna islatzen duelako 22 kantu eta 70 minutu pasatxotan. \u00abMaoren Liburu Gorria. Negu-ren manifestua\u00bb, Muguruzak, erdi serio-erdi txantxetan,\u00a0Rockdelux<\/em>\u00a0aldizkariari adierazi zion bezala. Zalantza handirik gabe, taldearen lan inportanteena izan zen. Goraipatuena eta Negu Gorriak euskal rockaren erreferente nagusi bilakatu zuena. Ispilu bat belaunaldi eta talde berrientzat. Ostiralean beteko dira 25 urte borreroak bere aurpegi guztiak erakutsi zituenetik.<\/p>\n

Beste data bat, hiru urte lehenagokoa: 1990eko otsailaren 25a.\u00a0Argia<\/em>-n idatzitako\u00a0100 ginen<\/em>\u00a0izenburuko zutabean iragarri zuen Muguruzak Negu Gorriak-en sorrera, eta baitataldearen lehenengo diskoa martxoan grabatuko zutela ere. Ferminekin batera, haren anaia I\u00f1igok eta Kaki Arkarazok osatuko zuten taldearen estreinako diskoa grabatuko zuen hirukotea.\u00a0Negu Gorriak<\/em>\u00a0ekainean argitaratu zuen Oihukak, taldearen soinu nahasketa orduan berri eta berritzailea\u2014hip hopa, reggaea eta hardcorea oinarrian\u2014 agerian uzten zuen lana. Gero iritsiko ziren Herrera de la Manchako espetxe atarian emandako lehen kontzertua \u2014ordurako Mikel Anestesiarekin\u2014, Esan Ozenki zigiluaren sorrera, Mikel Abrego Bap!! taldeko bateria jotzailearen\u00a0talderatzea<\/em>, eta\u00a0Gure jarrera<\/em>\u00a0diskoaren (1991) grabazioa eta argitalpena. Azken horrek izandako arrakastak eta oihartzunak indartuta iritsi zen Negu Gorriak 1993ra \u2014Euskal Herrian erreferentzia nagusia bilakatzeaz gain, kanpoan ere emaitzak lortzen hasia zen taldea:\u00a0Rockdelux<\/em>\u00a0Bartzelonako aldizkari ezagunak Espainiako Estatuko urteko disko onena izendatu zuen 1992ko urtarrilean\u2014. Urrats bat baino gehiago, jauzi bat egiteko tenorean.<\/p>\n

Otsailean sartu ziren bost\u00a0negugorriak<\/em>\u00a0Donostiako IZ estudioan taldearen hirugarren diskoa izango zena grabatzera. Taldea sendotuta zegoela, Arkarazok apirilaren 19an Irungo Bertso Hop dendan, lanaren aurkezpenean, adierazi bezala: \u00abBanda erabat gorpuztua ageri den lehen diskoa da honako hau. Soinua bandarena dela esan daiteke orain, taldearen barne lotura sendotu delako; soinua ere mardulagoa da\u00bb. Paradoxikoa bada ere, taldearen sendotze horrek bandaren izaera irekia indartu zuen: aurreko bi lanek bide batzuk markatu zituzten, baina\u00a0Borreroak baditu milaka aurpegi<\/em>-k, izenburuari nolabaiteko keinua eginez, mira ireki zuen, ordura arte antzeman ezin zitezkeen aurpegiak erakutsiz. Fermin Muguruzak\u00a0Egunkaria<\/em>-ri emandako elkarrizketa batean azaldu zuen kolore ugaritasunaren arrazoietako bat zein izan zitekeen: \u00abTaldekide bakoitza mundu desberdin batetik dator. Mikel Bap!! hardcorearen mundutik dator […], Mikel Anestesiak, berriz, trash eta rock gogorra entzun izan ditu; I\u00f1igo\u00a0Black rock coalition<\/em>\u00a0mugimenduan kokatuko nuke. Kaki abangoardiako gitarra jolea da, produktore lanetan aritzen dena, eta nik denetarik entzuten dut. Elkartzen garenean zerbait mestizoa sortzen da\u00bb.<\/p>\n

Zaletasun ugaritasun horren isla da diskoaren ugaritasun estilistikoa. Gitarra zorrotzekin hasten da (Bi doberman beltz<\/em>), baina gainerako 21 pistetan, hardcorea (Dollar area<\/em>), metal kutsuko oinarriak (Hiltzeko era ugari<\/em>), hip hopa (J.F.K.<\/em>), ska (Kolore bizia<\/em>), funka (Bost gehiago<\/em>), erritmo karibetarrak (Chaquito<\/em>), oinarri programatuen gainean eraikitako maitasun kantuak (Hemen izango bazina<\/em>) eta dentsitate handiko piezak (Itxoiten<\/em>) biltzen dira. Iraganarekin hautsi gabe, ateak irekitzen dituen bilduma bat da. \u00abEz da hain kontinuista.\u00a0Sampling<\/em>\u00a0gutxiago dago. Abiadura gutxiagoko kantu asko, trash-metal gitarra batzuk, haize ugari, erritmo kutxak bateria akustikoekin uztartuak, gitarra hormak dituzten baladak, bertsioak…\u00a0Gure jarrera<\/em>\u00a0baino irekiagoa da. Kontinuismoa? Zabaldu eta pista bilakatzen den bide bat bezala\u00bb.<\/p>\n

Taldearentzat ez zen berria bertsioak egitea \u2014lehen diskoan Rich Kids on LSD hardcore taldearen kantu bat moldatu zuen (Bide baten bila<\/em>), eta\u00a0Gure jarrera<\/em>-n, Fugaziren beste bat (Song Number One<\/em>)\u2014, baina\u00a0Borreroak…-<\/em>en Euskal Herrian izandako \u00abbi talde onenetakoak\u00bb omendu nahi izan zituzten: M-ak (Pistolaren mintzoa<\/em>) eta Delirium Tremens (Kaixo<\/em>). Horiez gain,\u00a0Arrano beltza<\/em>\u00a0grabatu zuten, Mikel Laboaren\u00a0Gernika (Lekeitio 4)<\/em>\u00a0piezan oinarriturik.<\/p>\n

Ipuin bilduma bat<\/b><\/p>\n

Gure jarrera<\/em>-n, Jon Maiaren laguntza inportantea izan zuen Fermin Mugurzak hitzak idazteko orduan \u2014Xabier Montoiarena zen, berriz,\u00a0Azkena<\/em>\u2014, eta\u00a0Borreroak<\/em>-en ere, nahiz eta berak idatzi letra gehienak, beste hainbaten kolaborazioa izan zuen. Aurrenekoz, Arkarazok bi kantutako hitzak egin zituen \u2014Bost gehiago<\/em>\u00a0eta\u00a0Dollar area<\/em>\u2014; Mikel Antzak idatzi zituen\u00a0Euskaldunak eta zientzia<\/em>\u00a0eta\u00a0JFK<\/em>\u00a0\u2014azken hori Muguruzarekin batera\u2014; Jon Sarasuarena da\u00a0Borreroak baditu milaka aurpegi<\/em>; eta Anton Reixak idatzi eta kantatu zuen\u00a0Denok gara Malcolm X<\/em>\u00a0collage erako pieza harrigarria.<\/p>\n

\u00abKantu bakoitzaren letra mundu bat da\u00bb, onartu zuen bere garaian kantariak. Kortaturen garaitik, urte batean gertatutakoaren hainbat gauzaren \u00abkronika gisakoak\u00bb eginak zituen taldeko abeslari eta letragile nagusiak, eta NG-ren lehen diskoa ere horrela atera zen, \u00abipuin bilduma bat\u00bb izango balitz bezala. \u00abGure jarrera<\/em>-n, aldiz, nobela bat egiten saiatu nintzen. Horregatik zituen\u00a0Sarrera, Lehenbiziko bala<\/em>\u00a0eta\u00a0Epilogoa<\/em>. Euskal Herriaren erradiografia egiten saiatu nintzen\u00bb.\u00a0Borreroak..<\/em>.-ekin, ordea, berriro ipuin bilduma bat egin zuten. \u00abIzenburuak dioen bezala, borreroaren aurpegi asko aurki daitezke disko honetan\u00bb. Bernardo Atxagak idatzi eta Ruper Ordorikak kantu bilakatutako\u00a0Zenbait bertso xelebre<\/em>-tik hartu zuen taldeak diskoari izenburua eman zion esaldia.<\/p>\n

Nolanahi ere, Muguruzak eta gainerako letragileek beren inguruari begiratzen jarraitzen zuten. Euskal Herrian eta munduan gertatzen zenari. Leninen ondarea berreskuratzen zuten (Dollar area<\/em>), Luis Mariano \u00abhomosexual eta gorriari\u00bb agintari frankistek egindako agurra gogoratu (Hipokrisiari stop!<\/em>), John Fitzgerald Kennedy\u00a0laguna<\/em>\u00a0bere lekuan jarri (J.F.K<\/em>), Lucrecia Perez Matos dominikarraren hilketa xenofoboa salatu (Kolore bizia<\/em>), Erdialdeko Amerikako askapen mugimenduei elkartasuna adierazi (Chaquito<\/em>), eta musika industriaren trikimailuak lehen planoan jarri (Rock & Rollaren jukutria<\/em>). Baina harreman pertsonaletan ere jartzen zuten begia\u00a0Bost gehiago<\/em>-k eta\u00a0Hemen izango bazina<\/em>-k. \u00abGaur egun dekadentzian dauden hainbat kontzeptu berreskuratu nahi izan ditugu. Guretzat elkartasunak balio erabatekoa du gaur egun\u00bb. Elkartasuna. Eta baita indarkeria eta sufrimendua jasaten zutenenganako sentiberatasun handia ere.<\/p>\n

Kolaboratzaile andana<\/b><\/p>\n

Aurreko lanetan ere hainbat laguntzaile izan zituen taldeak, baina\u00a0Borreroak baditu milaka aurpegi<\/em>-n ugaritu egin ziren. Reixaz gain, Xabier Montoiak abestu zuen\u00a0Borreroak…<\/em>\u00a0eta\u00a0Arrano beltza<\/em>\u00a0kantuetan, Joseba Tapiak koruak eta ahots moldaketak egin zituen, Anjel Valdes M-akeko kide ohi eta Esan Ozenki zigiluaren orduko arduradunak perkusioak jarri zituen, eta zenbait kantutan haize taldea ere baliatu zuten. Manolo Gil arduratu zen diseinuaz eta\u00a0Borreroak baditu milaka aurpegi<\/em>\u00a0kantuaren bideoklipaz. Azpimarragarria da, batez ere, Asisko Urmenetak egindako lana, kantu bakoitzarentzat ilustrazio bat egin baitzuen.<\/p>\n

Diskoa 1993ko apirilaren 20an kaleratu zuen Esan Ozenki-k, asteartez, eta, astebetean, lehen edizioko 7.000 aleak salduta zeuden. Ekainerako 15.000 ziren banatutako diskoak. Baina publikoaren erantzuna bezain beroa izan zen hedabideena, eta ez bakarrik Euskal Herrian.\u00a0Rockdelux<\/em>\u00a0aldizkarian, Xavier Cervantesek hau idatzi zuen: \u00abAmorrua kontrolatuagoa dago. Kolpea gogorragoa da, zehatzagoa. Nahasmen garaiotan, haiek badute nortasuna. Haien konpromisoa egiazkoa da, inondik ere panfletozalea\u00bb. Baina ez zen bakarra izan. Espainiako\u00a0Abc<\/em>\u00a0egunkari eskuindarrean ere kritika ona jaso zuen diskoak, eta ordura arte muguruzatarren proiektuek itxita eduki zituzten beste komunikabide batzuetan ere aipatu zituzten modu positiboan. Ez da ahaztu behar bi urte lehenago Espainiako\u00a0Diario 16<\/em>\u00a0egunkariko musika kritikoek urteko bost disko onenen artean sartu zutela\u00a0Gure jarrera<\/em>, baina zuzendaritzak zerrendatik kentzeko agindua eman zuela.<\/p>\n

Zuzenean, Saran<\/b><\/p>\n

Diskoak kalean hiru aste eskas zeramatzala, Negu Gorriak-ek zuzenean aurkeztu zuen aurrenekoz diskoa. Non eta Saran (Lapurdi), Herri Urratsen bezperan. Milaka lagun bildu ziren herriko plazan, eta, NG oholtzara igo aurretik, Lin Ton Taun Zestoako (Gipuzkoa) taldeak grabatzear zegoen lehenengo diskoa aurkeztu zuen \u2014urte bukaeran kaleratu zuen Esan Ozenki-k\u2014. NGk, berriz, erakutsi zuen oso ondo olioztatutako zuzeneko makina zela.<\/p>\n

Maiatzaren 15ean Etsaiak-ekin jo zuten, Lekeition (Bizkaia); 22an Banda Bassottirekin, O\u00f1atin (Gipuzkoa), eta irailean taldearen birarik luzeena abiatu zuten:\u00a0Itxurakeriari Stop!! Hypocrisy Tour 93<\/em>. Hogeita hamar bat data izan ziren, eta Erromara \u20146.000 lagun bildu zituzten\u2014, Zurichera (1.200), Munichera, Bruselara, Parisera (1.400) iritsi zen… Ordurako Negu Gorriak-ek eskuratua zuen espazio bat Europako zenbait zirkuitutan, baina\u00a0Borreroak…<\/em>\u00a0aurkezteko birak agerian utzi zuen gero eta areto handiagoetan eta ikusle gehiagoren aurrean jotzen zuela. Biraren amaiera etxean izan zen, urriaren 30ean, Bilboko Erakustaretoan, eta 9.000 lagunen aurrean. Orduko hartan ere Lin Ton Taun aritu zen aurretik, eta baita Radio Bemba ere, Manu Chao eta Mano Negrako kideak ezkutatzen zituen taldea. Amnistiaren Aldeko Batzordeek antolatutako kontzertua izan zen, eta Xabier Kalparsoro\u00a0Anuk<\/em>\u00a0irailaren 26an Espainiako Poliziaren Bilboko komisarian hildako ETAko militantea ekarri zuen gogora taldeak emanaldian.<\/p>\n

Kontzertuan, disko berriko piezez gain, kantu zaharragoak ere jo zituzten:\u00a0Lehenbiziko bala, Ez dezagun sal, Esan ozenki, B.S.O, Gora Herria<\/em>\u00a0eta\u00a0Radio Rahim<\/em>, besteak beste. Eta baita taldearena bihurtutako ereserki bat ere:\u00a0Hator, hator<\/em>. Kontzertu hura grabatu egin zuten, eta hurrengo urtean disko bihurtuta argitaratu:\u00a0Hipokrisiari stop! Bilbo 93-X-30<\/em>.<\/p>\n

Taldea bere onenean zegoen, baina ordurako hodei beltzak ere hasiak ziren agertzen zerumugan. Maiatzaren 25ean, Enrique Rodriguez Galindo Intxaurrondoko kuarteleko buruak Negu Gorriak-en kontrako salaketa jarri zuen,\u00a0Ustelkeria<\/em>\u00a0kantuak Guardia Zibilaren teniente koronela droga trafikoarekin lotzen zuelakoan. Zortzi urte behar izan ziren Espainiako Auzitegi Gorenak kasua atzera botatzeko. Borreroa garaitzeko.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mikel Lizarralde \/ 2018-04-15 \/ 1390 hitz Bi aizkora gurutzaturik beltzaren gainean. Azaletik bertatik, jauzi bat erakutsi zuen Negu Gorriak-en hirugarren diskoak: aurreko diskoen azal koloretsuetatik iluntasunera. Eta, barruan, taldearen izaera irekian ardaztutako 22 kantu. ‘Borreroak baditu milaka aurpegi‘ diskoak … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5514,5718,7,5505,5493,5168,5684],"tags":[8498,3476,8499,743,8497],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"liburutegia","author_link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/author\/liburutegia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14866"}],"collection":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14867,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14866\/revisions\/14867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}