{"id":15061,"date":"2018-05-21T06:58:21","date_gmt":"2018-05-21T06:58:21","guid":{"rendered":"http:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/?p=15061"},"modified":"2018-05-21T06:58:21","modified_gmt":"2018-05-21T06:58:21","slug":"okil-beltzaren-dryocopus-martius-hedatze-ikusgarria-euskal-herrian-eibarrera-heldu-arte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2018\/05\/okil-beltzaren-dryocopus-martius-hedatze-ikusgarria-euskal-herrian-eibarrera-heldu-arte\/","title":{"rendered":"Okil beltzaren (Dryocopus martius) hedatze ikusgarria Euskal Herrian, Eibarrera heldu arte!"},"content":{"rendered":"

Asier Sarasua \/ 2018-05-12 \/ 544 hitz<\/a><\/p>\n

Azkenaldian hegaztien inguruko albiste gehienak oso kezkagarriak dira, espezie eta populazio gehienek beheranzko joera bizkorra daukatelako azken urteotan (asteotakoak dira, esate baterako, 3 albiste hauek,\u00a0antzandobien %95a desagertu dela EAEn<\/a>,\u00a0basoilo txikia ia-ia desagertu dela<\/a>\u00a0Euskal Herritik, edota\u00a0urtean 600.000 enara gutxiago<\/a>\u00a0daudela Espainian).\u00a0<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

Hala ere badaude egoera kezkagarri horretan euren populazioak eta eremu geografikoak zabaltzen dituzten espezieak. Adibiderik aipagarriena\u00a0okil beltzarena<\/a>\u00a0da, gu gazte ginela Pirinioetan bakarrik ikusten genuena, eta orain egun batzuk Eibarren bertan aurkitu duguna!<\/p>\n

Okil beltzaren zabaltze harrigarria<\/strong><\/p>\n

Orain hamarkada gutxi batzuk arte\u00a0okil beltza (Dryocopus martius<\/em>)<\/a>\u00a0mendi garaietako espeziea zen gure inguruan, 2 populazio bereizi zituelarik, Pirinioetakoa eta Europako Mendietakoa.\u00a0Zuberoa<\/strong>\u00a0eta\u00a0Nafarroara<\/strong>\u00a0joan beharra genuen hegazti hau ikusteko.\u00a01985eko EAEko atlasean<\/a>\u00a0diote (hemen\u00a0lana PDFan<\/a>) bere presentzia Gipuzkoan anekdotikoa dela (Aralarreko baso batean behin ikusia). Eta ez dago beste zitarik Bizkaian eta Araban.<\/p>\n

Harrezkero, baina, eremua zabalduz joan da eta azken urteotan\u00a0izugarrizko hedapena<\/a>\u00a0izan du, naturan gutxitan ikusten den horietakoa. Aralarretik barrena\u00a0Gipuzkoara<\/strong>\u00a0zabaltzen hasi zen lehenengo, mendirik mendi eta basorik baso (2001eko Gipuzkoako Atlasean<\/a>\u00a04 kuadrikulatan aipatzen da, Leitzaranen eta Aralarren).\u00a0Arabarantz<\/strong>\u00a0hedatu zen ondoren, eta azken urteotan\u00a0Bizkaian<\/strong>\u00a0ere gero eta ohikoago bilakatu da. 1985ean EAEn anekdotikoa izatetik,\u00a02013an 39 kuadrikulatan<\/strong>\u00a0aurkitu zuten (“Black woodpecker Dryocopus martius recent range expansion leads to the coalescence of the two former distribution areas in northern Spain<\/em>“,\u00a0PDF<\/a>). 2013ko albiste honek ere ondo azaltzen du hedatze-fase hori (Itsasenara Elkartearen blogean<\/a>).<\/p>\n

\"Okil<\/p>\n

2013ko mapa, Gainzarain eta Fern\u00e1ndez-Garc\u00eda. Bi populazio historikoen artean (Europako Mendietakoa eta Pirinioetakoa) zubi-lana egiten duten hainbat lurralde hasi da okupatzen okil beltza, gehienbat Gipuzkoa eta Arabako mendilerroetan.<\/span><\/em><\/p>\n

2013tik hona izan duen hedatzea are bizkorragoa<\/strong>\u00a0da. Gehienetan pinadi eta pagadi helduei lotuta hedatzen da, baina badirudi bere behar ekologikoak ez direla uste genuena bezain zorrotzak (edo ondo egokitu dela azkenaldian “utzita” dauden pinu landaketetara) eta apurka-apurka ia-ia eskualde guztietara ari da zabaltzen.<\/p>\n

Mendilerro nagusietan ohiko bilakatu da (Aralar, Aiako Harriak, Aizkorri-Aratz parkea, Arabako mendilerroak, Urkiolako parke naturala…<\/strong>), eta dagoeneko kostalderantz ere zabaldu du bere eremua. Donostian edo\u00a0Baionan<\/a>\u00a0bertan ikusi dute, esate baterako, eta ezaguna da Bilbo ondoko okil bikote honen istorioa, txorizaleek bere ibilerak zuzenean jarraitu ondoren\u00a0ehiztari batzuek kumatze-garaian erahila<\/a>. Euskal Herrian ez ezik, inguruko lurraldeetan ere antzekoa izan da zabalkundea, bai Burgosen zein Landetan.<\/p>\n

Zabalkunde bizkor hori ederto irudikatzen du Ornitho.eus webgunean jasotako datu bildumak: dagoeneko\u00a0EAEko 70 kuadrikula ingurutan<\/a>\u00a0daude behaketak.<\/p>\n

\"Okil<\/p>\n

Okil beltzaren presentzia EAEn Ornitho.eus webgunearen<\/a>\u00a0arabera (2018ko maiatzean).<\/span><\/em><\/p>\n

Ez daukat datu zehatzik, baina esango nuke\u00a0Nafarroa hegoalde idorra, Arabako lautada eta Errioxa, eta Aturri inguruko eremu lauak<\/strong>\u00a0direla okil beltzik gabeko lurralde bakarrak gaur egun Euskal Herrian (ikus\u00a0banaketa orokorra eBird-en datuen arabera<\/a>). Bizkaia eta Gipuzkoako kostaldeko eskualdeetan ere falta zen orain gutxira arte (pagadi gutxi, inguru industrializatu eta humanizatua…), baina hor ere gero eta arruntagoak dira behaketak. Esate baterako, Eibar moduko ingurune txiro eta industrializatuan!<\/p>\n

Okil beltza Eibarren lehenengoz<\/strong><\/p>\n

Eibartik gertuen Debagoieneko eta Durangaldeko aipamenak genituen orain gutxira arte. Urkiolatik jaitsita,\u00a0Mallabian ere ikusi izan da azken urtean<\/a>, besteak beste.<\/p>\n

Eta hara non, duela pare bat aste Eibarren ere agertu den. J.M. Altuna txorizaleak 2 ale aurkitu zituen\u00a0apirilaren 21ean Unbe gaineko basoetan<\/a>, Galdarami\u00f1oko maldetan. Biharamunean igo nintzen ni ere, eta\u00a0hantxe zegoen okil bikotea<\/a>, pinudi txiki batean.<\/p>\n

Hara ba albiste pozgarria! Orain dela 20 urte ezta amestu ere egingo ez genuena: Pirinioetako okil beltz ederra Eibarko mendietan! Ongi etorri laguna!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Asier Sarasua \/ 2018-05-12 \/ 544 hitz Azkenaldian hegaztien inguruko albiste gehienak oso kezkagarriak dira, espezie eta populazio gehienek beheranzko joera bizkorra daukatelako azken urteotan (asteotakoak dira, esate baterako, 3 albiste hauek,\u00a0antzandobien %95a desagertu dela EAEn,\u00a0basoilo txikia ia-ia desagertu dela\u00a0Euskal … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5514,5718,5505,5493,8524,8528,12,5500,5626],"tags":[5848,5850,200],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"liburutegia","author_link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/author\/liburutegia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15061"}],"collection":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15062,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15061\/revisions\/15062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}