{"id":17045,"date":"2022-02-01T09:44:31","date_gmt":"2022-02-01T09:44:31","guid":{"rendered":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/?p=17045"},"modified":"2024-04-19T07:57:57","modified_gmt":"2024-04-19T07:57:57","slug":"mundua-tuteratik-zeharkatzea%ef%bf%bc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2022\/02\/mundua-tuteratik-zeharkatzea%ef%bf%bc\/","title":{"rendered":"Mundua Tuteratik zeharkatzea"},"content":{"rendered":"\n

BERRIA Ikasgela \/ 2022eko urtarrilak 31 \/ 681 hitz<\/a><\/p>\n\n\n\n

XII. mendeko Nafarroa multikulturala irudikatu dute ‘Benjamin Tuterakoaren bidaia aparta’ komiki liburuxkan. Mikel Bego\u00f1a gidoigileak eta I\u00f1aki Martinez ‘I\u00f1aket’ marrazkilariak egin dute, eta ez dute baztertzen komikiak segida edukitzea.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

XII. mendea. 1173. urtea izango da, eta, gau betean, ilargiaren distirak argitzen ditu Tuterako harresi eta etxeak. Queleko gaztelua galdu berri du Antso Jakitunak, eta zeharo garraztuta du umorea horregatik; hori gutxi ez, gainera, eta geziz zauritu dute saihets artean. Oinazetan hedatzen dira haren alarauak<\/a> gazteluko hormetan barrena. Kalenturak eta eldarnio<\/a>ek jota dago, baina gudara itzultzekoa da biharamunean. Kontsolamendu bila deituko du Benjamin Tuterakoa ganberara: berriz entzun nahi du haren bidaiaren istorioa. Nola abiatu zen Tuteratik, eta, hamaika hiri eta herrialde ezagutu ostean, Bagdaderaino heldu, eta nola itzuli zen sorterrira. \u00abEsadazu, Benjamin, nolakoa da Manuel enperadorearen koroa?\u00bb. Eta, hain zuzen ere, sasoi historiko bera konpartitu zuten benetako bi pertsonaia historiko horien arteko balizko solasaldi hori kontatu dute Mikel Bego\u00f1a gidoigileak eta I\u00f1aki Martinez I\u00f1aket<\/em> marrazkilariak Benjamin Tuterakoaren bidaia aparta<\/em> komikian (Nabarralde eta Beterri elkarteek elkarlanean kaleratu dute liburuxka).<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/
Antso Jakituna eta Benjamin Tuterakoa solasean erakusten dituen bineta bat. I\u00d1AKET
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u00abGogoa nuen XII. mendean girotutako istorio bat egiteko\u00bb, azaldu du Bego\u00f1ak. \u00abHori da Erdi Aro bete-betea. Literaturan ere hori da gehien landu den garaia, eta, gainera, Iberiar penintsulan ere oso sasoi interesgarriak izan ziren; erreinu asko zeuden oraindik, musulmanak oso indartsu zeuden, eta Antso Jakituna, batzuekin eta besteekin hitz eginda, saiatu zen bere erreinu txikia bizirik mantentzen\u00bb. Eta justu sasoi horretan itzuli zen Benjamin ere Tuterara, hamalau urteko bidaia bukatu berritan, 1172. edo 1173. urte inguruan. Eta orduan irudikatu dute erregeren ganberako eszena komikigileek.<\/p>\n\n\n\n

\u00abEz dakigu elkar ezagutu ote zuten\u00bb, aitortu du gidoigileak, \u00abbaina badakigu sasoi horretan judu auzo berri bat egin zela Tuteran, Antso Jakitunaren aginduz, gazteluaren oinetan\u00bb. Eta juduak gertu bazituen, babeseko, litekeena da erregeak Benjaminen berri ere eduki izana.<\/p>\n\n\n\n

Datuak eta irudimena nahastuz<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Izan, izen garrantzitsua baita harena Erdi Aroko hebreerazko literaturan. Bidaien liburua<\/a><\/em> izeneko argitalpenean bildu zituen bere bidaien nondik norakoak egileak, eta Xabier Kintanak itzulita irakurri daitezke gaur egun euskaraz. Telegrafikoa da haren estiloa, eta, nagusiki, herrialdez herrialde ezagututako judu komunitateen berri ematen du. Ordea, badira deskribapen eder batzuk ere tartean, eta ez sinistekoa da bisitatu zituen hirien zerrenda ere: Zaragoza, Marseilla, Genova, Pisa, Erroma, Konstantinopla, Tiro, Jerusalem, Damasko, Bagdad, Alepo, Mosul, Kairo, Alexandria… Bisitatzera heldu ez zen arren, Txinaren aipamena ere badakar liburuak, eta, adituen hitzetan, hori da lurralde haren lehen aipamena Europan. Eta testu horri tiraka osatu dute komikiko kontakizuna.<\/p>\n\n\n\n

Ez sinistekoa da Benjamin Tuterakoak bisitatu zituen hirien zerrenda: Konstantinopla, Tiro, Jerusalem, Damasko, Bagdad, Alepo, Mosul, Kairo, Alexandria… <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Hamaika hiri marrazteko baliatu dute aukera. Eta, hala, I\u00f1aketen eskutik sortutako XII. mendeko Kairo, Konstantinopla, Jerusalem, Damasko, Alexandria eta Bagdad bisitatu ahalko ditu irakurleak. Baina, Bego\u00f1ak onartu duenez, erdiz benetakoak eta erdiz fikziozkoak dira guztiak, ez baitago modurik jakiteko zer itxura zuten sasoi hartan hiri haiek. Artxibo lana eta irudimena uztartu behar izan dituzte, horregatik.<\/p>\n\n\n\n

Alexandriako portuan, esaterako, hamaika hizkuntzaren artean ikus daiteke Benjamin paseoan komikian. Eta Bidaien liburua<\/em>-n deskribatu zuenez, Nafarroako Erresumako ontziak ere baziren tartean. Datu historiko hori abiapuntu hartuta, urrats bat gehiago egin, eta euskaraz ari diren marinelak ere bazirela kontatu dute Bego\u00f1ak eta I\u00f1aketek komikian, eta itsasontzi nafar haietako bat hartuta egin zuela bidaia Benjaminek. \u00abAlexandriatik Palermora joan zela kontatzen du liburuak; ez dakigu zer itsasontzitan egingo zuen bidaia hori, baina guk esaten dugu Nafarroako ontzi batean egin zuela\u00bb.<\/p>\n\n\n\n

Istorio luzeago bat egiteko aukera, irekita<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Hogei orrialde ditu komikiak guztira, eta gehiagorako gogoz geratu dela dio Bego\u00f1ak. \u00abEgunen batean beste argitaletxeren batek nahi balu gai honekin jarraitu, ematen du istorio luzeago bat egiteko, eta ahal da komiki mardulago bat osatu\u00bb.<\/p>\n\n\n\n

\u00abEgunen batean beste argitaletxeren batek nahi balu gai honekin jarraitu, ematen du istorio luzeago bat egiteko\u00bb. Mikel Bego\u00f1a (gidoigilea)<\/p>\n\n\n\n

Heldu da eguzkia Tutera argitzera, azkenik, eta, goitik behera gudarako jantzita, eskerrak eman dizkio Antso Jakitunak Benjamini. \u00abGaur gauean zure hitzak kontsolagarriak izan dira niretzat, Benjamin. Baina inbaditzaileari aurre egiteko ordua iritsi da\u00bb. Kezka agertzen dio abade batek: \u00abBaina… Zauri hori sendatu gabe dago\u00bb. Irmo erregearen erantzuna hurrengo binetan: \u00abGure zauriak ez dira sekula sendatuko\u00bb. Eta zabalik amaitzen da komikia, zaldi gainean, guda hasi aurre-aurreko eszena batekin. \u00abGogor etsaiari!\u00bb. Aurrean, historia oraindik idatzi gabe daukala.<\/p>\n\n\n\n

JATORRIZKO TESTUA: Mundua Tuteratik zeharkatzea<\/a> I\u00f1igo Astiz ||2022eko urtarrilak 25<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

BERRIA Ikasgela \/ 2022eko urtarrilak 31 \/ 681 hitz XII. mendeko Nafarroa multikulturala irudikatu dute ‘Benjamin Tuterakoaren bidaia aparta’ komiki liburuxkan. Mikel Bego\u00f1a gidoigileak eta I\u00f1aki Martinez ‘I\u00f1aket’ marrazkilariak egin dute, eta ez dute baztertzen komikiak segida edukitzea.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,5493,90,38],"tags":[],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"liburutegia","author_link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/author\/liburutegia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17045"}],"collection":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17045"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17045\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17799,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17045\/revisions\/17799"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}