{"id":7753,"date":"2014-09-10T07:33:25","date_gmt":"2014-09-10T07:33:25","guid":{"rendered":"http:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/?p=7753"},"modified":"2014-09-10T07:33:25","modified_gmt":"2014-09-10T07:33:25","slug":"primitibotasunerantz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2014\/09\/primitibotasunerantz\/","title":{"rendered":"Primitibotasunerantz"},"content":{"rendered":"

Igor Susaeta \/ 2014-09-10 \/ 604 hitz<\/a><\/p>\n

Poesia \u00aba-sozialeko\u00bb hiru bidaia proposatu ditu Itxaro Bordak ‘Zure hatzaren ez galtzeko’-n: barnerakoa, nazioarterakoa eta ekonomikoa.<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

Poesia idaztera itzultzen denean, atzera berregiten du bidea Itxaro Bordak (Baiona, 1959), berriro aurrera joateko. Prozesu horretan bide berriak urratzen ahalegintzen da, eta Zure hatzaren ez galtzeko<\/em> (Elkar) liburuarekin konturatu da autoreak berak poesia \u00abpazifikatua\u00bb gisa definituriko kontzepturanzko pausoak ematen ari dela. \u00abBatzuetan nabaritzen dut poesia zen-ago baterantz noala, eta, bidean, hesi batzuk erortzen ari direla nire hitzetan\u00bb, aitortu zuen Bordak, atzo Donostian, haren hamargarren poesia liburuaren aurkezpenean\u2014 30 urtean Elkar etxearekin argitaratutako aurrenekoa da\u2014. Iruditzen zaio oztopo horiek guztiek gainditzean \u00abprimitibotasun batera\u00bb iritsiko dela.<\/p>\n

Bide bat egiten ari da Borda bere poesia \u00aba-soziala\u00bb fintzeko ahaleginean \u2014\u00abez baita ez asoziala eta ezta ez-soziala ere\u00bb\u2014, eta azkeneko liburuan bidaia hirukoitz bat proposatzen dio irakurleari. Batetik, barnerako bidaia bat; bestetik, nazioarterakoa (Irlanda, Mexiko, Islandia, Bartzelona, Bilbo… haren gustuko geografiak, idaztera bultzatzen duten \u00abakuilu-ziztadak\u00bb), eta baita ekonomikoa ere, \u00abazken hamar urteotan mundua larrutzen duen krisiaren ondorioak erakutsiz\u00bb. Eta aldarrikapen moduan, hori guztia landu du emakumezkoek ondutako poesiari lotzen zaizkion gaietatik \u2014 \u00absexu harremanak, bikoteen artekoak, umeak…\u00bb\u2014 haratago joz. \u00abBeste tematika bat lantzea zilegi zaidala nahi izan dut frogatu\u00bb.<\/p>\n

Bidaia hirukoitzean aurrenekoak bere barrenera darama idazlea, \u00abpoesiak berak eragiten duen bezala\u00bb. Ahalik eta hitz gutxien erabiltzen eta horien esanahi sakonena baliatzen saiatu da Borda, testuari ahalik eta \u00abesanahi handiena\u00bb emateko.<\/p>\n

Planteaturiko bigarren bidaian helburu jakin batekin nahastu ditu hizkuntzak, lekuak eta erreferentziak: \u00abErakutsi nahi dut euskaldunek, bereziki Ipar Euskal Herrikoek, nahiago dutela hor bertan finkatuta geratu, sustraietan kartzelatuta bezala\u00bb. Horregatik, mundua euskararen \u00abkokalekua eta garalekua\u00bb dela azaldu nahian, joan da leku batetik bestera. Horrek, bide batez, ekonomiaz mintzatzeko ateak ireki dizkio. \u00abPoesia sozialaz hitz egiten da, bai, baina normalean ez da ekonomia aipatzen…\u00bb.<\/p>\n

Funtsezkoa iruditzen zaion horretara itzultzeko ahaleginean \u2014 \u00abhori da, finean, denok bilatzen duguna\u00bb\u2014 estilo ariketa bat ere gauzatu du ehun orrialde pasatxotan bildutako 54 poematan. \u00abSaiatu naiz ene perpausak ez janzten\u00bb. Beraz, ez<\/em> hitza saihestera jo du. \u00abEz dakit<\/em>, ez dut<\/em> eta ez dago<\/em> beharrean, adibidez, erabili dut dago<\/em>, dut<\/em>…\u00bb. Pentsatzen du Euskal Herrian ohikoa dela ez hori erabiltzea, \u00abzapalduak garen heinean\u00bb.<\/p>\n

Bordak ere ez daki, zehatz-mehatz, zergatik jo duen dena soiltzera. Adina izan daitekeela aipatu zuen, atzo, liburuaren aurkezpenean, umorez. \u00abTira, denbora iragaiten denean, ikusten duzu ataskatzen gintuzten gauzek ez zutela horrenbesteko muntarik\u00bb. Erlatibizatzera jotzen dela, alegia. Beste arrazoietako bat izan daiteke diskurtso \u00abberriagoak, baketsuagoak eta ezberdinagoak\u00bb sortzeko eta garatzeko nahia edukitzea.<\/p>\n

Baina egileak argi utzi nahi du \u00absosegatzeak\u00bb ez duela inguruko gatazketatik aldendu. Liburuaren beraren izenburuarekin horixe bera adierazi nahi du. \u00abIdazle bezala galdu nahi ez dudan lotura bat da. Inguratzen nauen jendearen, sufritzen duen gizartearen, hatza sartu nahi dut nire idatzietan; haien lekukotasunak jaso nahi ditut\u00bb.<\/p>\n

Poesiarekin, \u00abhitzen musikalitatearekin\u00bb, autoreak \u00abbalantza bat\u00bb nahi die eskaini irakurleei: \u00abPoesiaren mamia partekatzeko moduetako bat baita kulunka hori\u00bb. Uste du bere liburu gehienek dutela musikalitate hori. \u00abBarruan dute gazte-gaztetatik barrenean izan dudan bertsolarien buruminaren formatatze hori\u00bb.<\/p>\n

Euskara batura hurbilduz<\/b><\/p>\n

Beste bidaia baten emaitza da, egilearen esanetan, liburuan erabili duen euskara. Izan ere, geroz eta batuagoa da. Hasieran, orain 30 urte, testuak kaleratzen hasi zenean, euskara errazegia erabiltzen zuela leporatzen ziotela adierazi zuen, atzo, aurkezpenean. \u00abKezkatu egin ninduen horrek, eta, orduan, hasi nintzen lantzen. Eta lanketa horretan zubererara hurbildu zen \u2014Maulen bizi izan zen\u2014. Batuagora itzuli da atzera, ordea. \u00abEta gustatzen zait azkeneko 10-15 urteotan landu dudan euskararen isuri hori, irakurle gehiagorengana heltzen naizela sumatu baitut\u00bb.<\/p>\n

Jose Luis Padron poetarentzat Bordaren liburu onena da Zure hatzaren ez galtzeko<\/em>. Hori aipatu zion Xabier Mendiguren Elkarreko editoreak Bordari, atzo, Donostiako agerraldian. Xalo baina konbentzituta erantzun zion. \u00abNi ere azkena onena dela uste dutenetakoa naiz, baina biharamunean beti pentsatzen dut egin daitekeela hobea\u00bb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Igor Susaeta \/ 2014-09-10 \/ 604 hitz Poesia \u00aba-sozialeko\u00bb hiru bidaia proposatu ditu Itxaro Bordak ‘Zure hatzaren ez galtzeko’-n: barnerakoa, nazioarterakoa eta ekonomikoa.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,14],"tags":[2181,3,188,124,5073,3214],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"liburutegia","author_link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/author\/liburutegia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7753"}],"collection":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7753"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7755,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7753\/revisions\/7755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}