{"id":8081,"date":"2014-11-06T12:49:17","date_gmt":"2014-11-06T12:49:17","guid":{"rendered":"http:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/?p=8081"},"modified":"2014-11-06T12:49:17","modified_gmt":"2014-11-06T12:49:17","slug":"beldurrak-ziurtasun-ezak-eta-damuak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/2014\/11\/beldurrak-ziurtasun-ezak-eta-damuak\/","title":{"rendered":"Beldurrak, ziurtasun ezak eta damuak"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.berria.eus\/paperekoa\/1856\/031\/001\/2014-11-06\/beldurrak_ziurtasun_ezak_eta_damuak.htm\" target=\"_blank\">Mikel Lizarralde \/ 2014-11-06 \/ 500 hitz<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>&#8216;Mamuak&#8217; bilduman erantzun gabe utzitako galderetatik eratorriko izuei buruzko kontakizunak bildu ditu Ana Urkizak.<\/em><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mamuek, norberaren eta bestearen mamuek, menperatutakoek zein menperatu gabeek, errealitateari atxikiek nahiz fikziozkoek, zeharkatzen dituzte Ana Urkizaren (Ondarroa, 1969) azkeneko liburuko ipuinak. Kontakizun luzeak \u201410 eta 20 orrialde artekoak\u2014 eta laburrak \u2014pare bat besterik betetzen ez dituztenak\u2014 tartekatuz, sakontasun graduazio ezberdinekin jolastu nahi izan du egileak, betiere, mamuen, alegia beldurren, gaia ardatz hartuta. <em>Mamuak<\/em> (Elkar) Urkizaren helduentzako hirugarren ipuin bilduma da <em>Desira izoztuak<\/em> (2000) eta <em>Bekatuak<\/em> (2005) lanen ondoren. Nolanahi ere, urte hauetan argitaratu ditu poesia, aforismoak, biografia eta haur eta gazte literatura; eta baita <em>Zortzi unibertso, zortzi idazle,<\/em> beste horrenbeste idazleri egindako elkarrizketa liburua.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00abIzerdi patsetan esnatu naiz. Atzo, herenegun eta azken asteotako goizalde guztietan bezala\u00bb. Ipuin bildumako lehen kontakizun laburrak (<em>Mamua<\/em>) ematen du gero datorrenaren nolabaiteko tonua. Narratzailea mamu batekin hizketan. Ea nor gailentzen den. \u00abLiburuaren aurrerapena izan liteke, edo laburpena\u00bb, dio Urkizak berak. \u00abAske izatearen aldarri moduko bat dago hor. Denok ditugu mamuak, baina horietako batzuei kateak jartzen dizkiegu, haien gainetik pasatzeko\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Beldurrak eta beldur horiei nola aurre egin dira ipuinotako gai nagusietako bat; bestea, ezinegona, ziurtasun gabezia. \u00abKontzeptu hori ipuin luzeetan landu dut\u00bb. Eta betiere emakumearen ikuspegitik jorratu du ziurtasun falta hori: amona bihurtu behar duen amaren ikuspegitik, etxez aldatzerakoan atzera begiratzen duen emakumearen begiradatik, haurdun dagoen neska gaztearen gora-beherak kontatuz&#8230; eta askotan garraztasunetik. Izan ere, \u00abgai sakonak\u00bb landu ditu Urkizak, eta ipuinetan badira suizidioa, bortxaketa bat, ETAkideen heriotza ardatz duen ipuin labur bat eta baita umeen kontrako tratu txarrak aipatzen dituen beste bat ere, paradoxikoki \u00abumore puntu batekin\u00bb amaitzen dena.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Ipuinen arteko oreka<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Guztira, hamahiru ipuin bildu ditu Urkizak. Eta ez da kasualitatea kopurua: \u00abHori ere beste mamu bat da. Zorte txarraren adierazlea\u00bb. Eta, gainera, beste hainbat esanahi ere izan ditzake zenbakiak, idazlearen iritziz. \u00abApostoluekin Jesusek 13 osatzen zituen, Artur erregeak beste hamabi zaldun zituen mahai biribilean, musika eskalan zortzi dira notak, baina sostenituekin 13 bihurtzen dira&#8230;.\u00bb. Ipuin horietatik sei luzeak dira, \u00abbeldurraren eta ziurtasun gabeziaren\u00bb erakusle izan daitezkeenak, eta beste zazpiak laburrak dira, \u00abmamu ezberdinak\u00bb erakusten dituztenak. \u00abIpuin labur horiek oreka bat ematen diote liburuari. Ipuin luzeek gai sakonak jorratzen dituzte hausnarketara bultzatuz irakurlea\u00bb. Sakontasuna liburuaren ezaugarrietako bat izan arren, eta nahiz eta gai garratzak jorratu, \u00aberraz irakurtzekoa\u00bb iruditzen zaio Urkizari.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Izan ere, \u00abliburu jostagarria\u00bb da <em>Mamuak<\/em>, eta zenbaitetan jolasa muturrera eramaten du, narratzailea pertsonaia bilakatuta (<em>Idatzita dagoena<\/em>) edota alderantzizko bidea eginez. Metaliteraturara jauzi eginez. <em>Idatzita dagoena<\/em> bildumako azkeneko ipuina izan litekeela uste du Urkizak, <em>Mamua<\/em>-rekin hasitako bidea itxiko zukeena, baina nahiago izan du liburuaren erdian kokatu eta bilduma <em>Esne-opila<\/em> ipuinarekin itxi. Liburuaren tonua apur bat jaisten duen kontakizun xamur batekin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Denbora luzean osatutako bilduma da <em>Mamuak<\/em>. Baina gaia hasieratik izan zuen buruan Urkizak. Gero \u00abtantaka-tantaka\u00bb joan da edukiz osatzen libururako ideia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Xabier Mendiguren Elkarreko editoreak Urkizak euskal literaturari ekarri dion \u00abbegirada\u00bb nabarmendu du. \u00abZorrotza da begirada hori, baina baita abegikorra ere. Gizakien akatsak ikusten ditu, baina ez du hazka egiten zaurian\u00bb. Idazlearen hiru ipuin liburuen ezaugarria dela uste du editoreak, eta \u00abgiza portaerak\u00bb aztertzearen ondorioa. \u00abBuru analitikoa du Anak\u00bb<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mikel Lizarralde \/ 2014-11-06 \/ 500 hitz &#8216;Mamuak&#8217; bilduman erantzun gabe utzitako galderetatik eratorriko izuei buruzko kontakizunak bildu ditu Ana Urkizak.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,14],"tags":[2181,3071,3,188,5073,3429,397],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"liburutegia","author_link":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/author\/liburutegia\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8081"}],"collection":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8081"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8081\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8083,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8081\/revisions\/8083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eibz.educacion.navarra.es\/blogak\/liburutegia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}