Zer esan nahi du “Alde egin tabakoarengatik” esaldiak?
Tabakoa dela kausa alde egiteko iradokitzen edo eskatzen du esaldiak. Zer dela-eta edo zergatik egin behar da alde? Tabakoarengatik.
Argazkian islatzen den testuinguruan, ordea, hori adierazi nahi zuten? Gaztelaniazkoa ikusita, ezetz dirudi. Agian, “Ihes egin tabakoari” izan zitekeen irtenbide bat.
Zuzenak: besotik heldu dio, lepotik heldu dizu, eskutik heldu zidan…
Hiztun batzuek, azkenengo hitzaren kaltetan, uste dute azkeneko dela euskara baturako formarik egokiena. Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan biak onartzen dira:
Zuzenak: irail bukaeran, irail amaieran, irail bukaeran.
Zenbaiten ustez, Liburuak lekuz aldatu ditugu edo Etxez aldatuko gara esaldien tankerakoak gaztelaniatik hartutako kalko okerrak dira euskaraz. Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan datorrenaren arabera, ordea, zuzenak dira:
Testuinguru honetan onenean edo, bestela, hoberenean jarri behar zuten, eta ez honenean.
Okerrak: *bi hilabetero, *bost egunero, *hiru astero…
Zuzenak: bi urtean behin, hamabost egunetik behin, hiru astetik hiru astera…
Okerrak: *irailaren 4ean, *irailaren 4eko, *irailaren 4etik, *irailaren 4era…; hau da, okerrak dira: *irailaren lauean, *irailaren laueko, *irailaren lauetik, *irailaren lauera…
Zuzenak: irailaren 4an, irailaren 4ko, irailaren 4tik, irailaren 4ra…; hau da, zuzenak dira: irailaren lauan, irailaren lauko, irailaren lautik, irailaren laura…
Okerrak: *irailaren 1an, 5an, 10an, 21an, 25an, 30an
Zuzenak: irailaren 1ean, 5ean, 10ean, 21ean, 25ean, 30ean
Hainbat festaren izenak idaztean sortzen diren zalantza batzuk argitzeko asmoz, hona hemen pare bat irizpide:
a) Letra xehez idazten dira
b) Pluralean deklinatzen dira
Hortaz: sanprudentzioak, sanjoanak, sanpedroak, sanferminak, santakatalinak, saninazioak, sanmigelak, santomasak…