Orangutan bat ikusi dute landare batekin zauri bat tratatzen

zientzia.eus / Etxebeste Aduriz, Egoitz /2024-05-09

Orangutan basati batek landare batekin zauri bat nola tratatu zuen eta zauria nola sendatu zen behatu zuten Max Planckeko (Alemania) eta Universitas Nasionaleko (Indonesia) ikertzaileek. Scientific Reports aldizkarian jaso dute behatutakoa.

2022ko ekainean, Gunung Leuser Parke Nazionalean (Indonesia), Rakus izenez ezagutzen zuten orangutan ar batek masailean zauri handi bat zuela ikusi zuten ikertzaileek. Beste ar batzuekin borrokan egin zuela uste dute. Handik hiru egunetara, ikusi zuten Fibraurea tinctoria landare igokariaren hostoak bildu, mastekatu, eta ateratako zukua behin eta berriz zaurian ematen; eta, ondoren, hosto mastekatuekin estaltzen zauria.

Landare horren propietate analgesiko eta antipiretikoak ezagunak dira, eta hainbat konposatu ditu, besteak beste,  eragin antibiotikoa, antifungikoa, eta hanturaren aurkakoa dituena; eta, ondorioz, aproposa da zauriak orbaintzeko.

Hain zuzen ere, hurrengo egunetan ikusi ahal izan zuten ez zegoela infekzio-seinalerik, eta bost egunen buruan zauria itxita zegoen.

Beste animalia batzuetan ikusi izan da landareak erabiltzen dituztela sendagai gisa. Esaterako, beste tximino handi batzuek landare jakin batzuk jaten dituzte parasito-infekzioak tratatzeko, eta landareekin igurzten dute azala mindutako muskuluak tratatzeko. Eta, berriki behatu dira txinpantzeak zaurietan intsektuak jartzen. Alabaina, ekintza horien eraginkortasuna ez da ezagutzen. Eta lehenengo aldia da biologikoki aktiboa den substantzia batekin zauri bat tratatzen behatzen dena. 

Ikertzaileak ziur daude nahita egindako portaera dela. Izan ere, orangutanek normalean ez dute jaten landare hori, eta, gainera, denbora luzez aritu zen lan hori egiten. Ez dakitena da non eta nola ikasi duen portaera hori. Batez ere, orain arte ez dutelako halakorik behatu ikertu diren gainerako orangutanetan. Orangutan arrak, jaiolekutik asko urruntzen direnez, aukera bat da portaera hori ohikoagoa izatea Rakusen jaiolekuan.

Izotzean ezkutatutako altxorra

BERRIA ikasgela / 2024-02-28 / 807 hitz

Izotzean sortzen diren burbuila txikiak ikertzen dituzte Izotzalaben, Leioan. Han gordeta daude atmosferaren aztarnak. Burbuila fitxategi horri esker, ikertzaileek jakin dezakete nolakoa zen duela 800.000 urteko atmosfera, eta gerora zer bilakaera izan duen.Ondorio argi bat atera dute: «Izotzean ikusten da nola gaur egun dugun berotzea orain arteko erregistroetan agertzen dena baino askoz handiagoa den».

Jarraitu irakurtzen

Gorputza bare-bare

Mantangorri / BERRIA / 2023-10-09

1. ZER DA HIBERNAZIOA?

Zenbait animalia espeziek muturreko baldintza meteorologikoetatik babesteko egiten duten prozesua da hibernazioa. Bereziki neguan egiten dute, tenperatura hotzei aurre egiteko, eta bizitza kontserbatzea eta zaintzea du helburu. Horren bidez, gorputzeko tenperatura eta funtzio metabolikoak oso maila apalean mantentzea lortzen dute.

Jarraitu irakurtzen

Europako hegaztien migrazioen online atlasa

Elhuyar aldizkaria / 2022-06-02 / 184 hitz

Europako Hegazti Migratzaileen Atlasa aurkeztu du Europako hegaztien eraztuntzeak koordinatzen dituen EURING erakundeak. Europan habia egiten duten 300 hegazti-espezieren migrazio-ibilbideak eta mugimenduak kontsulta daitezke online, migrationatlas.org webgunean.

Lan aitzindaria da Europa mailan, ez baitago hegaztien migrazio-ibilbideei buruzko informazio hain zehatzarekin aldera daitekeen ekimenik. Atlas hau egiteko datuak eman dituzten bulegoen artean, Aranzadiko Eraztun Bulegoa dago.

Migrazio-bidaiez eta birharrapaketez gain, hegazti espezie bakoitzerako egindako fitxak ere kontsulta daitezke. Fitxa bakoitzak Europako populazioen egoerari, joerei eta mehatxu-kategoriei buruzko informazioa jasotzen du.

Halaber, hegaztia birharrapatu zenean zein egoeratan zegoen ere ikus daiteke. Juan Arizaga, Aranzadiko Eraztun Bulegoko zuzendariaren hitzetan, “oso deigarria da ikustea 1960 baino lehen hegaztien birharrapaketa gehienak hegazti hilenak edo ehizatuenak izaten zirela. Orain joera alderantzikatu egin da, eta pozgarria da ikustea hegazti gehienak eraztunak jartzeko kanpainetan ikusten eta berreskuratzen direla”. Halaber, naturaren ezagutzaren eta kontserbazioaren alde modu altruistan eraztuntze kanpainetan egiten den lanaren balioa azpimarratu du Arizagak.

2024an, Aranzadiko Eraztun Bulegoak 75 urte beteko ditu, eta zuzendariak etorkizunerako proiektu berri bat aurreratu du: “bulegoaren mugarrietako bat izango da Euskadiko hegazti migratzaileen atlasa argitaratzea”.

Energia berriztagarriek, lehen aldiz, energia fosilak gainditu dituzte Europar Batasunean

Jaione Dagdrommer /2021-06-03/ 324 hitz

Lehen aldiz energia berriztagarriek ez berriztagarriak gainditu dituzte, eta elektrizitate iturri nagusi bilakatu dira Europar Batasunean, 2020ko datuak aztertuta argitaratu den txosten baten arabera.

Jarraitu irakurtzen

Eukaliptoak, euskal ibaien gosete kronikoaren erantzule

Irati Diez Virto / 2021-04-21 / 764 hitz

1986 eta 2019 urteen bitartean, eukalipto-landaketen azalera %300 baino gehiago handitu zen Euskadin. Beste modu batera esanda, 5.000 hektarea inguru izatetik ia 20.000 hektarea izatera iritsi ginen 33 urteko denbora-tartean. Landaketa hauetatik gehienak lursail pribatuetan kokatzen bada ere, mendi publikoen azaleraren %14-19 inguru eukaliptoz estalia dago gaur egun.

Jarraitu irakurtzen